Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας (62): Μαυραγγέλ, Μαυρενά, Μαυρολίθ
Το Μαυραγγέλ’. Περιφέρεια της Αργυρούπολης με ομώνυμο ποτάμι διατρέχοντος απόσταση τριών ωρών από των ορέων της Ρέξενας και χυνόμενο εις τον Κάνιν ποταμό κάτω από το χωρίον Χουτιλή και άνωθεν της Σόρδας. Έχει τις εξής ενορίες:
1. Μαυραγγέλ
2. Παρασκευάντων
3. Γαριπάντων
4. Μουγαλτά
5. Γαρευτή
6. Αθανασάντων
7. Απιόν
8. Τσαγανάντων
9. Μονοβάντων Eνορία Μονοβάντων
με ομογενή πληθυσμό, άλλοτε 180 οικογενειών και τα τελευταία χρόνια μόνο 70 και άλλες 80 τουρκικές οικογένειες. Κατά παράδοση ονομάστηκε Μαυραγγέλ’ για τις πολλές Μονές που είχε επι εποχής των Κομνηνών. Υπό την αυτήν ονομασία φέρεται και εν τω προς τη Βασιλική Μονή του Αγίου Γεωργίου Χουτουρά δωρηθέντι χρυσοβούλλω του Μεγάλου Κομνηνού Αλεξίου Γ’. Ενημερωθείτε περισσότερο για το χρυσόβουλο του Αλεξίου Γ' του Μεγάλου Κομνηνού Αυτοκράτορος της Τραπεζούντας). Υπαγόταν δε πνευματικώς εις τη δικαιοδοσία της ως άνω μονής. Στον ποταμό του Μαυραγγέλ’ εφονεύθη υπό των νεοτούρκων μια μερίδα των εκ Τραπεζούντος Αρμενίων το 1915. Οι κάτοικοι του Μαυραγγέλ’ είχαν ως κύριο βιοποριστικό επάγγελμα τη γεωργία και την πώληση ξύλων στην Αργυρούπολη δια της μετά όνων μεταφοράς, εξ' ου και η παροιμία «Μαυραγγέλ’ ασ̆εκί». Οι ημέτεροι Έλληνες πλην της γεωργίας, ξενιτεύονταν στην Ρωσία μετερχόμενοι διάφορα επαγγέλματα. Ενημερωθείτε περισσότερο για την Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου Χουτουρά
Η Μαυρενά. Ομογενές χωρίον με τριάντα πέντε οικογένειες ομογενών και ναό Τιμίου Σταυρού. Βρισκόταν σε κοιλάδα και στο ποτάμι της Τσίτες εις τους πρόποδες του όρους του Αγίου Παύλου. Από το χωρίο αυτό μετώκησαν στην Αργυρούπολη περί τα τέλη του 18ου αιώνα η οικογένεια των Χ” Θεοδωράντων Ακριτίδων ή Ακριτοπούλων η οποία είχε επωφελή και ενεργό δράση εις τα κοινοτικά πράγματα της Αργυρουπόλεως. Η Αργυρούπολις (Κιουμουσχανέ) του Πόντου
Το Μαυρολίθ. Χωριό των Χερροιάνων στους πρόποδες μέλανος βράχου, εξ ού και το όνομα. Είχε εξήντα οικογένειες απασχολούμενες με τη γεωργία. Ο ναός του χωριού ετιμάτο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Στο Μαυρολίθ’ μετώκησε εκ του χωρίου Κανάκ της Δέρραινας η διαπρεπής οικογένεια των Παλτατζήδων, ένδοξος οίκος των Χερροιάνων. Γεωγραφικό Λεξικό Χαλδίας Πόντου Μαυραγγέλ', Μαυρενά, Μαυρολίθ'
Γεωγραφικόν και ιστορικόν Λεξικόν των χωρίων κωμοπόλεων και πόλεων Χαλδίας. Γεωργίου Κανδηλάπτου Κάνεως Διδασκάλου-Δημοσιογράφου. Εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη Α.Ε. Στο αφιέρωμα αυτό γνωρίζουμε τα χωριά, τα ποτάμια, τα όρη, τα τοπωνύμια και τις Ιερές Μονές της επαρχίας Χαλδίας κατά αλφαβητική σειρά. Ένα εξαιρετικό και μοναδικό πόνημα του αείμνηστου κ. Γεωργίου Κανδηλάπτη Κάνι. Συνεχίστε την ενημέρωσή σας στα επόμενα αφιερώματά μου.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
