Τα χωρία Τέκκια και Φερνέκ (Φαρνακία) - Περιφέρεια Κοτυώρων – Δήμος Περσεμπέ
Το χωρίον Τέκκια βρίσκεται στην αριστερή πλευρά της πολίχνης Βώνα και απέχει μία περίπου ώρα από αυτήν, αριθμούσε πάνω από 30 χριστιανικές ορθόδοξες οικογένειες πριν από τον πανευρωπαϊκό πόλεμο. Σήμερα όμως ερημώθηκε παντελώς.
Στο χωρίον Τέκκια παραθέριζαν οι ευπορότερες οικογένειες του Βώνα. Βρίσκεται σε ύψος 300 περίπου μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και έχει υπέροχο κλίμα, πόσιμα ύδατα διαυγή και ψυχρά. Παραπλεύρως σχεδόν διέρχεται η από του Βώνα άγουσα προς το χωρίον Φερνέκ οδός. Φαρνακία. Οι πληροφορίες περί της τοποθεσίας της Φαρνακίας από των αρχαίων χρόνων μέχρι και σήμερα είναι εσφαλμένες και αλληλοσυγκρουόμενες.Τα χωρία Τέκκια και Φερνέκ (Φαρνακία) - Περιφέρεια Κοτυώρων – Δήμος Περσεμπέ. Ο λεξικογράφος Άνθιμος Γαζής αναγράφει ότι η Φαρνακία είναι επίσημος πόλις της επαρχίας του Πόντου εν Ασία απέχουσα της Τραπεζούντος είκοσι (20) γεωγραφικά μίλια, πρότερον Κερασούς καλουμένη, κατ’ άλλους δε Χοιράδες, το πλείστον υπό Ελλήνων κατοικουμένη. Παραπέμπει μάλιστα και εις τον Στράβωνα και τον Αρριανόν. Σφάλλεται όμως δυστυχώς και συγχέει τα πράγματα. Η απέχουσα είκοσι (20) γεωγραφικά μίλια της Τραπεζούντος είναι η επί Ξενοφώντος Κερασούς, η δε σημερινή Κερασούς απέχει της Τραπεζούντος κατά Αρριανόν 745 σταδίους δηλαδή 130 χιλιόμετρα (Αρχείον Πόντου, τόμος Δ΄ & Ε΄σελ. 87) και ο μεν Αρριανός συνταυτίζει την νύν Κερασούντα προς την Φαρνακία ο δε Στράβων αλλού τοποθετεί την Φαρνακία όπως άλλωστε θα διαπιστώσουμε παρακάτω. Κατά τον λεξικογράφο Δ. Σκαρλάτο τον Βυζάντιον «Κερασούς πόλις της επαρχίας του Πόντου εν Ασία, η ύστερον Φαρνακία» κτλ. εν δε τη λέξη Μόσυνοι ή Μοσύνοικοι επιλαθόμενος των όσων εν τη λέξη Κερασούς διατύπωσε, λέγει: «έθνος της επαρχίας του Πόντου, κατοικούντες μεταξύ Κερασούντος και Φαρνακίας επί των συνόρων της Κολχίδος», δηλαδή εκεί μεν συνταυτίζει την Κερασούντα μετά της Φαρνακίας, ενταύθα δε διακρίνει την Κερασούντα από την Φαρνακία. Ποίο εκ των δύο εμείς πρέπει να παραδεχτούμε; Ο Σταύρος Βουτυράς στο Ιστορικώ και Γεωγραφικώ του Λεξικώ τόμος 9ος του 1890 εις τη λέξη Φαρνακία σημειώνει τα εξής: «Φαρνακία πόλις αρχαία της Μικράς Ασίας εν Πόντω, προς τα μεσημβρινά παράλια του Ευξείνου και προς δυσμάς της Κερασούντος» και αλλού αναφέρει: «Η δε νύν Κερασούς εστίν εκτισμένη επί των ερειπίων της αρχαίας Φαρνακίας». Ποίον πραγματικά πρέπει να παραδεχτούμε; Το ότι η Φαρνακία βρισκόταν στα δυτικά της Κερασούντος ή ότι είναι κτισμένη η σημερινή Κερασούντα επί των ερειπίων της αρχαίας Φαρνακίας; Πλάτανα Πόντου - Φαρνακία - Ερμώνασσα - Akçaabat. Από τους νεότερους δε μεταξύ άλλων και ο Αριστοτέλης Νεόφυτος (ίδε «Επαρχία Κερασούντος» σελ. 15) λέγει ότι ο Στράβων ονομάζει την σημερινή Κερασούντα διά του επί της εποχής του ονόματος της Φαρνακίας. Και εδώ μπορεί κανείς δίκαια να διερωτηθεί. Που επιτέλους στον Εύξεινο Πόντο βρίσκεται η πόλις αυτή η υπό του παππού του Μιθριδάτου κτισθείσα; Διότι οι μεν συνταυτίζουν αυτήν με τη σημερινή πόλη της Κερασούντας, άλλοι όμως δέχονται αυτήν χωρίς κειμένην μεταξύ Χαλύβων και Κοτυώρων και άλλοι σε άλλο μέρος. Επειδή δε οι περί της τοποθεσίες της Φαρνακίας γνώμες αλληλοσυγκρούονται και ο καθορισμός της εξαρτάται εν μέρει και εκ του καθορισμού της τοποθεσίας της επί Ξενοφώντος πόλεως της Κερασούντας, στην παρούσα μας μελέτη θέλουμε να περιοριστούμε μόνο στις παρεχόμενες πληροφορίες του «Γεωγράφου» τις σχετικές περί Φαρνακίας ως μάλλον τις πλέον αξιόπιστες, διότι και σύγχρονος σχεδόν της εποχής εκείνης ήταν και γείτονας εκείνων των μερών, όσο ουδείς άλλος των φερόμενων Ελλήνων συγγραφέων. Ομολογουμένως υπάρχουν και κάποιοι από τους ημέτερους αυτοσχέδιοι κριτικοί οι οποίοι και την αξιοπιστία και το κύρος του «Γεωγράφου» θέτουν εν αμφιβόλω, εμείς όμως λαμβάνοντες υπόψιν ότι αυτός ανήκει σε οικογένεια η οποία διέπρεψε τρανώς επί της εποχής των Βασιλέων του Πόντου και ότι έτυχε υψηλής και επιμελούς ανατροφής, ότι ήταν οικονομικώς ανεξάρτητος και ότι ανέλαβε ως ιδιωτικό του έργου εκείνο το του «Γεωγράφου», γι αυτό και κατ’ αρχήν «Γεωγράφος» αυτοαποκαλέστηκε, μπορούσε κάλλιστα να μεταδώσει σε μας τις μάλλον αξιόπιστες και όσο το δυνατόν ακριβέστερες και λεπτομερείς πληροφορίες περί τής γεωγραφικής θέσεως της πόλεως της Φαρνακίας. Στο 12ο βιβλίο κεφ. 17-18 των Γεωγραφικών αυτού ο Στράβωνας ρητώς και εκπεφρασμένως καθορίζει τη γεωγραφική θέση της πόλεως, ορίζοντας συγχρόνως μετά της θέσεως και την περιφέρεια με την οποία συνορεύει λέγοντας: «Μετά δέ τήν Σιδήνην η Φαρνακία εστίν ερυμνόν πόλισμα, και μετά ταύτα η Τραπεζούς, πόλις ελληνική», απαριθμεί δε τις αποστάσεις της από Αμισού μέχρι Τραπεζούντας και Φάσιδος, επάγεται λεπτομερέστερα μνημονεύοντας των παρά την παραλία από της Αμισού μέχρι Τραπεζούντος ακρωτηρίων και πόλεων οπότε και λέγει: «Εν δε τη παραλία ταύτη από Αμισού πλέουσιν η Ηράκλειος άκραν πρώτον εστιν (το νυν Τσαλτού πουρνού τουρκιστί λεγόμενον), είτ’ άλλη άκρα Ιασόνιον (Γιασών πουρνού) και Γενήτης (Τσάμ πουρνού), είτα Κοτύωρα πολίχνη, εξ’ ής συνωκίσθη η Φαρνακία, είτα Ισχόπολις (η νύν Τρίπολις) κατερηρριμμένη, είτα κόλπος εν ώ Κερασούς τε και Ερμώνασσα κατοικίαι μέτριαι, είτ’ Ερμωνάσσης πλησίον η Τραπεζούς, είθ’ η Κολχίς». Προς καλύτερη όμως κατανόηση των ιστορούμενων υπό του «Γεωγράφου» ανάγκη είναι να ανοίξουμε τον σχετικό γεωγραφικόν χάρτην και να δούμε της κατά την μεσημβρινή ταύτη 
του Ευξείνου Πόντου παραλία όπου αναφέρονται υπό του «Γεωγράφου» άκρες και πόλεις από της Αμισού μέχρι της Τραπεζούντος. Γνωστή η τοποθεσία της Αμισού, της Ηρακλείου άκρας, της Ιασονίας και του Γενήτου, γνωστός ο Βοών λιμήν, γνωστά τα Κοτύωρα (νυν τουρκιστί Ορτού), γνωστή η Ισχόπολις (νύν Τρίπολις), γνωστή η θέσις κατά Στράβωνα της επί Ξενοφώντος Κερασούντος. Κοτύωρα Πόντου. Εκκλησία, Διοίκηση, Εκπαίδευση. Λαογραφικά Κοτυώρων Άκογλου Ξενοφών. Πού όμως έκειντο και κείνται η Σίδη και η Σιδηνή και Φαρνακία; Από τις ως άνω γεωγραφικές πληροφορίες του «Γεωγράφου Στράβωνα» βλέπουμε μόνον και διαβάζουμε ότι επί της εποχής του υπήρχε μια πολίχνη «τα Κοτύωρα» και εκ της πόλεως ταύτης συνώκισε τη Φαρνακία ο βασιλεύς Φαρνάκης, αλλά επιτέλους που ακριβώς βρισκόταν αυτή; Προς ανεύρεση της τοποθεσίας όχι μόνο της Σίδης και της Σιδηνής περιφέρειας αλλά και αυτής ταύτης της Φαρνακίας ουδεμία παρουσιάζεται ανάγκη καταφυγής σε άλλους συγγραφείς αυτού και μόνο του συγγραφέως των Γεωγραφικών χειραγωγούντος και καθοδηγούντος ημάς. Γνωστή η γεωγραφική θέση της σημερινής Φάτσας της κειμένης μεταξύ Οινόης (Ούνγια νυν τουρκιστί λεγόμενη) και Ιασονίας άκρας, εντός κόλπου. Η Φάτσα λοιπόν αυτή επί τέλους επί των ημερών του Γεωγράφου ονομαζόταν Σίδη και η περιφέρεια η από Ανατολών και από Δυσμών αυτής ονομαζόταν Σιδηνή. «Μετά δε την Θεμίσκυράν εστίν η Σιδήνη, πεδίον ευδαίμον, ούχ ομοίως δε κατάρρυτον, έχον χωρία ερυμνά επί τη παραλία τηήν τε Σίδην, αφ’ ης ωνομάσθη Σιδήνη, και Χάβακα και Φάβδα» (Στράβωνος Γεωγραφία ΙΒ΄κεφ. 548,16). Στη Σιδηνή λοιπόν αυτή όπου βρισκόταν η Σίδη (η σημερινή Φάτσα) είναι κολλητή «συνεχής» όπως μας λέει ο Γεωγράφος η Φαρνακία το νυν τουρκιστί φερόμενον Φερνέκ, χωρίον ερημωμένο νυν μετά τον πανευρωπαϊκό πόλεμο και την από εκεί εκρίζωση του χριστιανικού στοιχείου. Δεν λέει ο «Γεωγράφος» ότι αυτή πάλαι Κερασούς εκαλείτο, δεν λέγει ότι ήν συνεχής ή ότι έκειτο δεξιά της σημερινής Κερασούντος ή αριστερά, μόνο λέει ότι συνωκίσθη εκ της γειτονικής πόλεως Κοτυώρων και ότι ήτο συνεχής η Φαρνακία με τη Σιδηνή. «Τη γάρ Φαρνακία συνεχής εστιν η Σιδήνη και η Θεμίσκυρα» (Γεωγραφία Στράβωνα βιβλίο ΙΒ΄κεφ. 556,30). Το πόρισμα της γεωγραφικής αυτής μελέτης είναι ότι η Φαρνακία του «Γεωγράφου» βρίσκεται σε ωριαία σχεδόν απο της Ιασονίας άκρας απόσταση μεσογείως. Εκτεινόταν η περιφέρεια αυτής επί των ημερών ημών μέχρι Βοώνος επί των ημερών δε του «Γεωγράφου», ίσως μέχρι των ορίων της επί Ξενοφώντος Κερασούντος ανατολικώς και μέχρι Θεμίσκυρας δυτικώς. Η δε σημερινή Κερασούντα, η Φαρνακία του Αριστοτέλους Νεόφυτου κι άλλων απέχει πολύ της Φαρνακίας του Γεωγράφου Στράβωνα, μεσολαβούν μεταξύ αυτής και εκείνης όρη και βουνά, μεσολαβούν τα ακρωτήρια, η Ιασονία άκρα και η άκρα του Γενήτου και η πόλις Κοτύωρα. Άλλη η Φαρνακία και Κερασούς του «Γεωγράφου» και άλλη του Αριστοτέλους Νεοφύτου. Η Κερασούντα του Γεωγράφου έκειτο και κείται στα δυτικά της Τραπεζούντας παρά την παραλία της Σκαφίας σε απόσταση πεντήκοντα μέτρων. Η δέ Φαρνακία το σημερινό Φερνέκ έκειτο και κείται πάνω από το Ιασόνιον, με επίνειο την Τσάκαν όπως η Αθήνα και ο Πειραιάς. Το χωρίο Φερνέκ, η αρχαία Φαρνακία η συνεχόμενη με την περιφέρεια της Σιδήνης βρίσκεται σε περίοπτη και λαμπρή τοποθεσία όπου υπερήφανα άλλοτε υψωνόταν τα βασίλεια του Βασιλέως Φαρνάκη. Εκεί επί των σκορπισμένων ερειπίων και των θαμνωδών τοπίων υψώνονταν τα υψηρεφή μέγαρα στα οποία κατά τον Χαιρωνέα Πλούταρχον ζούσαν και ήσαν καθ’ ησυχίαν αποκείμενες οι αδελφές και οι γυναίκες του κατά Νεοκαισάρεια (νύν τουρκιστί Νιξάρ) στην τοποθεσία του Λύκου ποταμού ηττηθέντος Βασιλέως Μιθριδάτου. Η συνοικισθείσα απο της πόλεως των Κοτυώρων πολυάνθρωπος τότε Φαρνακία επι των ημερών μας αριθμούσε είκοσι (20) και μόνο οικογένειες χριστιανών ασχολουμένων με την σιδηρουργία και τη γεωργία. Μόνο ερείπια σώζονται επί των ημερών μας του τότε μεγαλείου της πολυανθρώπου εκείνης πόλεως με δύο υπερμεγέθεις σαρκοφάγους από μελανή σκληρή πέτρα επί τινός γήλοφου η μία παραπλεύρως της άλλης. Κοτύωρα (Ordu) Ορτού - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός
Τα χωρία Τέκκια και Φερνέκ (Φαρνακία) - Περιφέρεια Κοτυώρων – Δήμος Περσεμπέ του Θεμιστοκλή Ν. Παστιάδη (Κοτύωρα 1866- Αθήνα 1941) - πηγή: Ποντιακά Φύλλα 1936
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
