• Home

Αγορέν - Γενή Χάν (Γιλτής) Σεβάστειας Πόντου

 

Αγορέν – Γενή Χάν (Γιλτής)
Αγορέν ή Άκ Βηράν-Akören


Υπο Ιωάννου Τοξίδη εξ Αριδαίας Αλμωπίας Πέλλης

Ποντιακή Ηχώ, Τεύχος 11ον, Αθήναι 1983

 

b 605739461f880345883c6f00d1dec0942fafb1Το Αγορέν, χωριό αμιγώς Ελληνικό με 80 οικογένειες βρισκόταν στην επαρχία Γενή Χάν του νομού Σεβάστειας.
Είχε μια εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, δύο παρεκκλήσια της Ζωοδόχου Πηγής και της Αναλήψεως του Σωτήρος Χριστού, καθώς και ένα ελληνικό σχολείο με 40 μαθητές και έναν καλόγερο για δάσκαλο.

Το χωριό ήταν χωρισμένο σε 4 μαχαλάδες :
Των Τοξιδέων Τοξάν Μαχαλά
Των Ιντζιαδέων Ιντσάν Μαχαλά
Ερυθρουπόλεων και Τσακαλιδέων Τσακαλά Μαχαλά.

Προύχοντες του χωριού ήταν ο Τοξίδης Παναγιώτης και ο Αυκατούρ Παναγιώτης.
Οι κάτοικοι βιοπορίζονταν από τη γεωργία και την κτηνοτροφία, οι ιδιοκτησίες δεν ήταν αρκετά μεγάλες, γύρω στα 100 στρέμματα κατά μέσο όρο ενώ τα ζώα που έκτρεφαν ήταν αρκετά. Κατά μέσο όρο κάθε οικογένεια είχε 15 μεγάλα ζώα (αγελάδες κτλ) και γύρω στα 50 μικρά (αιγοπρόβατα).
Οι βοσκές του χωριού καταλάμβαναν έκταση 2000 στρεμμάτων. Υπήρχε κι ένα πολύ ψηλό βουνό που το έλεγαν Τσάπισλη.
Παρά την καλή κατάσταση των αγροτών αρκετοί εξ αυτών προτιμούσαν να φεύγουν στη Σαμψούντα και την Πάφρα και να εργάζονται εκεί σε διάφορες χειρονακτικές εργασίες.

Στο χωριό υπήρχε επίσης ένα κάστρο που το έλεγαν Πέτρα.

Δείτε το βίντεο για το Αγορέν - Γενή Χάν της Σεβάστειας του Πόντου

Άγιος νεομάρτυς Θεοχάρης ο εκ Νεαπόλεως της Καππαδοκίας

οθωμανικό,έθνος,άγιος,νεομάρτυτας,θεοχάρης,νεαπολίτης,καππαδοκίας,ιμπρήμ,πασά,αχμέτ,νεβσεχήρ,αγιολόγιο,μαρτυρολόγιο,χριστιανισμός,ειδωλολάτρεςΕν έτει 1740 επί σουλτάνου Αχμέτ Κωνσταντινουπόλεως και Ιμπραήμ Πασά, γενικού διοικητού της Μικράς Ασίας, το Οθωμανικό έθνος ήταν σε εμπόλεμη κατάσταση. Εξεδόθη διάταγμα συγκεντρώσεως των αρρένων τέκνων των Χριστιανών σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ο Θεοχάρης ήτο ορφανός εκ γονέων. Ευρεθείς δε εις τοιαύτην κατάστασιν προσηύχευτο νυχθημερόν γονατιστός. Μικρό παιδί τον είχαν πάρει μαζί με άλλα παιδιά σε στρατόπεδο. Ρακένδυτα, πεινασμένα , υπέφεραν τα σκλαβωμένα παιδιά τους ξυλοδαρμούς και τα βάσανα. Ο μικρός Θεοχάρης, ο οποίος είχε εμπιστευθεί τον εαυτό του στον Θεό, είχε επιδοθεί σε θερμές προσευχές παρακαλώντας τον Ιησού Χριστό για τη λύτρωσή τους.

 Δείτε το βίντεο με το βίο του αγίου νεομάρτυρα Θεοχάρη του Νεαπολίτη

Άγιοι και Μάρτυρες. Η τιμή και ευλάβεια τους απο τους Έλληνες στον Πόντο

άγιοι,μάρτυρες,μέγας,βασίλειος,άγιοι,θεόδωροι,σαράντα,σεβάστεια,καπαδοκία,πόντος,χριστιανισμός,διωγμοί,ειδωλολατρία1η Ιανουαρίου: Άγιος Βασίλειος

ΙΙΙ.Η τιμή και η ευλάβειά του στον Πόντο.
Ό,τι και να γράψει κανείς για την αγάπη και την ευλάβεια των Ελλήνων του Πόντου στο πρόσωπο του Μεγάλου Βασιλείου,θα είναι πολύ λίγο. Απτές εκδηλώσεις της τιμής αυτής αποτελούν:
-Οι πολλές εκκλησίες, τα ναΰδρια, τα μοναστήρια και τα λοιπά προσκυνήματα πού υψώνονταν προς τιμήν του στον Πόντο.
-Τα διάφορα τοπωνύμια που έφεραν το όνομά του (ποτάμια, λόφοι, βουνά, τοποθεσίες, χωριά)
-Η μεγάλη συχνότητα του ονόματός του μεταξύ των Ποντίων (ιδιαίτερα στον Γαλατικό Πόντο)
-Η παρουσία του στη λαογραφία του Πόντου.
Για το θέμα αυτό, αναφέρουμε ενδεικτικά:

ι΄- Στην Ίμερα του Πόντου, από όπου και η προγιαγιά μου Ελένη Φωστηροπούλου, ο Άγιος Βασίλης την Πρωτοχρονιά, ερχόταν από τη μεριά των Λερίων του Κοάσ', και μάλιστα τα κάλαντα μιλούσαν για έναν γεωργοκηπουρό άγιο (Στην Ίμερα υπήρχε και τοποθεσία με το όνομα «Τ' Άε-Βασιλί τα Γωνέας» δηλαδή του Ἀι-Βασίλη οι πέτρες).
«΄Αε-Βασίλης έρχεται ας ση Λερί' μερέαν,
κρατεί έναν κομμάτ' ψωμίν κι έναν κομμάτ' πα σκόρδον,
'ς σην τσ̌άνταν ατ' εγόμωσεν τα ελαίας και τα πράσας....». 

Δείτε το βίντεο για τους Άγιους και Μάρτυρες στον Πόντο

Πανηγυρισμοί εις την Παναγίαν Γουμερά του Πόντου - Β' μέρος

παναγία,γουμερά,πόντου,τσίτη,τσίτε,άρδασσα,σίδη,κανδυλάπτης,μελανοφρύδης,μοναστήρια,μονές,χαλδίας

Κοντά σε αυτούς προσέτρεχαν και άλλοι οργανοπαίκτες αλλά το γενικό πρόσταγμα ανήκε στους δυό τους. Ξεχωριστά σχηματίζονταν διάφοροι χορευτικοί όμιλοι και σχήματα ανάλογα με τα χωριά προέλευσης τους. Έτσι γινόταν πιο άνετη η διασκέδαση πάντων.

Έπαιρναν μέρος και Τούρκοι σε αυτές τις παρέες, πολλοί εκπρόσωποι της τάξεως αλλά και απλοί πανηγυριστές για να διασκεδάσουν μιας και οι ίδιοι δεν είχαν παρόμοιο πανηγύρι.

Ο εκ Τσίτης επίσης Ιωάννης Αβραμάντης δίνει τη δική του περιγραφή για τους εορτασμούς της πανηγύρεως του δεκαπενταυγούστου στην Παναγία Σουμελά και Γουμερά.
Η Μονή του Σουμελά ήταν η αρχαιότερη Μονή κατά πέντε αιώνες στην Κατηφοριά. Ενώ στην Ανηφοριά και σε απόσταση 100 χιλιομέτρων απ την Τραπεζούντα ήταν η Μονή του Γουμερά.
Κύριο γνώρισμα και των δύο υπήρξε το κρυφό σχολειό.
Η πρώτη, η Σουμελά, είχε περιβληθεί με ιδιαίτερη και ανυπέρβλητη αίγλη και αποτέλεσε το ιερότερο Παμποντιακό σύμβολο, χάρη στην ιδιάζουσα κεντρική τοποθεσία της και τους πολλούς και διάφορους γύρω απ αυτήν θρύλους.
Η δεύτερη, η Γουμερά, όχι μόνο δεν υστέρησε, αλλά υπερέβαλε στην αποστολή της ως κρυφό σχολειό χάρη στην ιδιάζουσα απόμερη τοποθεσία της και το πλουσιότατα σε μεταλλεύματα υπέδαφος της περιοχής της.

Δείτε το σχετικό μας βίντεο για τους πανηγυρισμούς των Ελλήνων Ποντίων στην Ιερά και σεβασμία Μονή της Παναγίας του Γουμερά

Πανηγυρισμοί εις την Παναγίαν Γουμερά του Πόντου - Ά μέρος

παναγία,γουμερά,πόντου,τσίτη,τσίτε,άρδασσα,σίδη,κανδυλάπτης,μελανοφρύδης,μοναστήρια,μονές,χαλδίαςΗ εορτή της Θεομήτορος αποτελούσε το κορύφωμα όλων των εορταστικών και θρησκευτικών εκδηλώσεων σε όλη την περιφέρεια Τραπεζούντος και Χαλδίας.

Αλλά και τα Χριστούγεννα με την εωθινή λειτουργία μέσα στο Χειμώνα, επίσης όμως και η Λαμπρή (το Πάσχα ) με τις λαμπάδες, τα αυγά, το Χριστός Ανέστη που αποτελούσε το χαιρετισμό μέχρι της Αναλήψεως του Κυρίου, και τέλος η εορτή του Αγίου Γεωργίου στην αρχή της Άνοιξης. Αυτές ήταν οι μεγαλύτερες Χριστιανικές εορτές στον Πόντο.
Ο εορτασμός της Παναγίας, συνέπιπτε με το πέρας των γεωργικών εργασιών και τη συγκομιδή των προϊόντων. Η πίστη στα θαύματα της Παναγίας και κυρίως οι ιάσεις των ασθενών είχαν τεράστια απήχηση όχι μόνο στους Έλληνες Χριστιανούς αλλά και στους Τούρκους, οι οποίοι συμμετείχαν στους εορτασμούς της (Μεϊράμανα) Meyremana. Τα δύο μεγάλα μοναστήρια της Παναγίας, εκείνο του Σουμελά και αυτό του Γουμερά τα περιέβαλαν θρύλοι αιώνων αλλά και η αίγλη της μεγαλοπρέπειας και της γραφικότητας των ορεινών τοποθεσιών τους. Όλα αυτά έδιναν την αφορμή για ανυπέρβλητους εορτασμούς και πανηγύρεις ώστε να καθιερωθούν ως οι πιο δημοφιλείς εορτές.

Δείτε το βίντεο για τους Πανηγυρισμούς εις την Παναγίαν Γουμερά Πόντου

Ιστορία της Ιεράς Μονής Παναγίας Γουμερά του Πόντου, Β' Μέρος

παναγία,γουμερά,πόντου,τσίτη,τσίτε,άρδασσα,σίδη,κανδυλάπτης,μελανοφρύδης,μοναστήρια,μονές,χαλδίαςΠαντελή Ηλ,. Μελανοφρύδη Β' Μέρος

ΙΔΡΥΣΙΣ

Παντελή Μελανοφρύδη.

Ο Παντελής Μελανοφρύδης εξιστορεί για την Γουμερά και επιμένει στις προφορικές παραδόσεις τις οποίες άκουσε ο ίδιος από μορφωμένους γέροντες του χωρίου Αδύσσης. Πίσω απ τον υπερκείμενο λόφο "Ο Τσηλέβας" ή Ηλέβγα, δηλαδή η Ανατολή (του Ήλ' το έβγα), στη νότια απότομη και βραχώδη πλευρά του βουνού "Τ' Αδιανού το ποδάρ'" που χωρίζει τις περιοχές της Άδυσσας και Τσίτης, σώζονται ερείπια Βυζαντινού Ναού με τη βόρεια πλευρά σχεδόν σκεπασμένη με τοιχογραφίες, ερημωθείσης Μονής από κατολίσθηση του εδάφους.
Κάθε χρόνο τελούσαν παράκληση στην εορτή της Ζωοδόχου πηγής. Η παράδοση λέει ότι οι μοναχοί της ερημωθείσης μονής κατά τον 4ο ή 5ο αιώνα πήγαν στην τοποθεσία απέναντι απ την Τσίτη που λεγόταν "Τ' Ηγουμερά" εκ του ονόματος του ιδιοκτήτου της Ηγουμερά και ίδρυσαν εκεί νέα Μονή. Σημειώνει ο κ Μελανοφρύδης ότι και μέχρι την εποχή του, η πάνω απ τη Μονή δασώδης περιοχή και έκταση λεγόταν απ τους Τσιτενούς αλλά και από τους καλογήρους "Ηγουμερά". Έτσι λοιπόν προέκυψε η ονομασία "Τ' Ηγουμερά το μοναστήρ'" ή απλώς "Γουμερά".

Η νότια πλευρά του βουνού "Τ' Αδιανού το ποδάρ'" είναι απότομη και βραχώδης αλλά παράλληλα και καλλιεργήσιμη, αποτελούσε εκτεταμένο αμπελώνα.
Κατά τον Ιωάννη Αβραμάντη η εκδοχή – ετυμολογία του ονόματος "Τ' Αδιανού το ποδάρ'" είναι ότι ίσως πρόκειται για το όνομα "Ανδριανού".
Απέναντι απ τη Μονή της Ζωοδόχου Πηγής – " Όλισμαν" υπήρχε άλλοτε συνοικισμός κοντά στο χωριό του οποίο το όνομα "Δώματα" είχε διατηρηθεί. Μέχρι εποχής του κ Μελανοφρύδη διασώζονταν και τα ερείπια του οικισμού. Τα τελευταία χρόνια όλη αυτή η έκταση είχε καλύφθηκε από κήπους λαχανικών και πατάτας.

Υπάρχει διήγησης των καλόγηρων της Μονής Γουμερά λέγουσα ότι, στα τέλη του ΙΖ΄ αιώνος ή αρχές του ΙΗ΄ η μονή υπέστη ληστρική επίθεση και επιδρομή, οπότε οι μοναχοί ζήτησαν καταφύγιο στο απρόσιτο οχυρό του μοναστηριού του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτη - "Τη Περιστερά το μοναστήρ'" όπου πρόθυμα τους περιέθαλψαν.
Είναι άγνωστο, πόσα χρόνια φιλοξενήθηκαν εκεί οι μοναχοί της Γουμεράς. Όταν ηρέμησαν τα πράγματα, αποφάσισαν να επιστρέψουν στη Μονή της υπακοής τους, οπότε η μονή του Περιστερεώτη τους εφοδίασε με ρούχα, άμφια, και εκκλησιαστικά βιβλία, ιδίως μουσικά όπου πάνω υπήρχε επιγραφή : "Κτήμα της Μονής του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα".

Στο υπόγειο του Ναϊσκου που ετιμάτο στη μνήμη της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, υπήρχε το οστεοφυλάκιο ενώ έξω από το άγιο Βήμα ήταν τοποθετημένο κομψό κενοτάφιο πελεκημένο σε πέτρα, του Μητροπολίτου Σιλβέστρου του Β΄.
Στη Μονή θησαυριζόταν το σπουδαιότερο κειμήλιο, ένα χειρόγραφο Ευαγγέλιο σε μεμβράνη του ΙΕ΄ αιώνος, το οποίο χάθηκε την περίοδο του πολέμου. Η Μονή είχε συληθεί από αρχαιοκάπηλους λίγο πριν. Η τύχη των καλλιτεχνικών εικόνων, της βιβλιοθήκης, όλης της σειράς των λόγων του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου (εκδόσεις ΜΙΛΝ) και των λοιπών κειμηλίων, αγνοείται.

Δείτε το βίντεο για τoυς Πανηγυρισμούς εις την Παναγίαν Γουμερά Πόντου

Δείτε το βίντεο για την Ιερά Μονή Παναγίας Γουμερά Πόντου, Α΄ Μέρος

Δείτε το βίντεο για την Ιερά Μονή Παναγίας Γουμερά Πόντου, B΄ Μέρος

Δείτε το βίντεο για την Ιερά Μονή Παναγίας Γουμεράς Πόντου, Γ' Μέρος

More Articles ...