• Home

Το Αρμανλού Χάν στο δημώδες άσμα : Έναν άστρεν εξέβεν

αρμανλού,χάν,παρχάρια,οροπέδια,πόντου,λαογραφία,δημώδη,άσματα,τραγούδια,σοφίτσαμ,έναν,άστρον,εξήβεν

Τα δημώδη άσματα του ποντιακού λαού, αυτή η ιερή παρακαταθήκη δια μέσου των αιώνων διασώζουν έναν θησαυρό πολιτισμού που μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά μέσα απ' την προφορική παράδοση και το στοιχείο της βιωματικής σχέσης των μερών που την συνθέτουν. Σε αυτή τη διαδικασία παρατηρείται πολλές φορές η διαφοροποίηση στις μουσικές γραμμές, στο μουσικό τρόπο απόδοσης των τραγουδιών αλλά και στην εκφορά του λόγου ήτοι στο γλωσσικό ιδίωμα.
Ακολουθεί ένα πασίγνωστο δημώδες άσμα με τίτλο "Σοφίτσα μ' έξ' μ' εβγαίνεις" ή " Έναν άστρεν εξέβεν" τοποθετημένο πάνω στο χορό Διπάτ' . Το μέτρο είναι μικτό. Ο στίχος δωδεκασύλλαβος, το πρώτο ημίστιχο σε ίαμβο (επτά συλλαβές) και το δεύτερο σε τροχαικό (πέντε συλλαβές).

Σ' αυτό το τραγούδι περιέχονται αλληγορίες και συμβολισμοί και ο λαϊκός ποιητής διαδηλώνει την πίστη του στα πάτρια. Μέσα στην τουρκιά, οι Έλληνες Πόντιοι ζούν με τις αναμνήσεις του παρελθόντος. Φυλάγουν με θρησκευτική ευλάβεια τη φυλετική τους καθαρότητα. Τα άστρα που εμφανίζονται κατά την περιγραφή του λαικού ποιητή είναι οι τούρκοι και η παρουσία του είναι επικίνδυνη. Η Σοφίτσα (Σοφούλα) είναι η προσωποποίηση του ιερού φυλετικού συμβόλου και πρέπει να παραμείνει κλεισμένη μέσα στο "σπίτι" μέσα στο πλαίσιο και στη σφαίρα των ένδοξων παραδόσεων.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το δημώδες άσμα Έναν άστρον εξήβεν

Κωφόγλης Απόστολος Ξανθόπουλος, Ματσούκα Πόντου, Χορός Τη Κότσ̌αρι

ποντιακοί,καρσλίδικοι,χοροί,κότσαρι,απόστολος,ξανθόπουλος,κωφόγλης,ποντιακή,λύρα,άνω,ματσούκαΌπως και εάν κανείς δεί, ασχοληθεί, προσεγγίσει, μελετήσει, εντρυφήσει, συσχετίσει, αντιπαραβάλλει, και αξιολογήσει τα στοιχεία της παράδοσης που αφορούν στη λαϊκή βάση της τέχνης δηλαδή στη μουσική, το χορό και το τραγούδι, πρέπει να λάβει σοβαρότατα υπόψη του όλα τα ιστορικά, μυθολογικά, γεωπολιτικά, γλωσσολογικά, θρησκευτικά, πολιτικά και άλλα στοιχεία και δεδομένα τα οποία ορίζουν, συγκροτούν, αποτελούν, συνθέτουν και δίνουν μορφή στη λαϊκή έντεχνη έκφραση. Τίποτε δεν είναι τούτο ή το άλλο για ένα μονάχα λόγο.

Δείτε το σχετικό βίντεο για τον Απόστολος Ξανθόπουλος -Κωφόγλης

Απ’ αδά ούσ’ τ’ εσέτερα, δημώδες άσμα περιφέρειας Κάρς και Καυκάσου

απαδά,σεσέτερα,καρσλίδικα,τραγούδια,πόντος,καρσλίδες,λαογραφία,πολιτισμός,τίκ,χορόςΤραγούδι της περιφέρειας του Κάρς και του Καυκάσου, τοποθετημένο πάνω στον στητό, ίσιο χορό "Τίκ" σε καταγραφή του Στάθη Ευσταθιάδη.

Απ' αδά ούσ' τ' εσέτερα, τ' οσπίτια πέντε δέκα
την ώρα μ' και τ' εγκόλπιο μ', σ' εσέτερα ν-εφέκα

Λίγουμαι και τυλίγουμαι ση κιαμαρί σ΄τον τόπον
'σ σην κόλφια σ΄έχω μερτικόν, 'ς σο κρεβατόπο σ΄τόπον

Εσέν π' εποίνεν η μάνα άλλεν να μη εφτάει
εκείνε πά άμον εσέν τίνος καρδιά θα κάει

Δείτε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι Απ’ αδά ούσ’ τ’ εσέτερα

Επωδός :
Φάμε Τασουλίτσα μ' φά 'με για τ΄εσέν εγώ θα χάμε,
η ώρα τρία τη νυχτός εμείς πα πού θα πάμε ; 

Αντώνης Χατζηελευθερίου ή Αντών Πασάς ή Αντών Αγάς ή Αντών Καραμπέγ

Αντών' Πασάς

1Μαθαίνοντας για τη ζωή και τη δράση του μεγάλου καπετάνιου και οπλαρχηγού του Ποντιακού Αντάρτικου Αντώνη Χατζηελευθερίου ή Αντών Πασά ή Αντών Αγά ή Αντών Καταμπέγ.

O Αντώνης Χατζηελευθερίου ή Αντών Πασάς ή Αντών Αγάς ή Αντών Καραμπέγ , γεννήθηκε το 1888 στο χωριό Κουρουκοκτσέ της επαρχίας της Πάφρας.
Το 1912 σε ηλικία 24 ετών προτίμησε να ανέβει αντάρτης στα βουνά παρά να καταταγεί και να υπηρετήσει στον τουρκικό στρατό, αντιδρώντας με αυτή τη στάση, στις βιαιοπραγίες των τούρκων κατά των Ελλήνων.
Οι συγχωριανοί του τον προέτρεψαν να καταταγεί, για να μην αφανιστεί το χωριό τους απ τους τούρκους.
Τελικά ο Αντώνης Χατζηελευθερίου κατετάγει το Μάρτιο του 1912 πρώτα στην Σαμψούντα και έπειτα στην Αμάσεια στο 4ο σώμα του τουρκικού στρατού.
Οι τούρκοι τον εξευτέλιζαν και τον ταπείνωναν όπως έκαναν σε όλους τους Έλληνες που είχαν την ατυχία να καταταγούν.
Αμέτρητες ήταν οι αγγαρείες, οι ταπεινώσεις και τα βασανιστήρια.

Υπέμεινε πολλούς εξευτελισμούς και ταπεινώσεις, όμως δεν άργησε και το Σεπτέμβριο του 1912 στην Αμάσεια άδραξε την ευκαιρία και το 'σκασε απ' τον τούρκο φρουρό εκτελώντας τον.

Μετά από πολλές ταλαιπωρίες και βάσανα κι αφού διέσχισε μόνος τα βουνά του Πόντου, έφτασε στο χωριό του.
Ανέβηκε αμέσως στο βουνό, όπου βρήκε κι άλλους που κρύβονταν από τους τούρκους ή που λιποτάκτισαν από τον τουρκικό στρατό και σχημάτισε ένα αντάρτικο σώμα. Στο βουνό γνώρισε και παντρεύτηκε στις αρχές του 1915 την γυναίκα του Πελαγία Οξύζογλου.
Το 1915 ξεκινά τον ένοπλο αγώνα κατά των τούρκων ως αρχηγός μια μεγάλης αντάρτικης ομάδας.
Οι αντάρτες εκείνη την περίοδο προμηθεύονταν τα όπλα τους από την Ρωσία, καθώς επίσης υπήρχαν και όπλα που έφερναν μαζί τους οι λιποτάκτες από τον τουρκικό στρατό. Οι μάχες εναντίον του τούρκικου στρατού και των τούρκων ανταρτών είχαν ανάψει πάνω στα βουνά του δυτικού Πόντου.

Οι Έλληνες γνωρίζοντας την γεωγραφία της περιοχής τους έστηναν ενέδρες με μικρές ομάδες κατατροπώνοντας τους τούρκους.

Το Μαρτίου του 1915 ο Αντών' Πασάς μαζί με το αντάρτικο του σώμα βρίσκονταν στην λιμνοθάλασσα της Πάφρας για να προμηθευτεί ψάρια για τους άντρες του. Εκεί όμως του είχαν στήσει ενέδρα οι τούρκοι. Πληροφορήθηκε από τους άντρες του για την ενέδρα και προτίμησε να επιτεθεί κατά μέτωπον.
Η επίθεση των ανταρτών του Αντών' Πασά πραγματοποιήθηκε τα ξημερώματα.
Σα λιοντάρια έπεσαν οι αντάρτες του πάνω στους τούρκους.

Δείτε το βίντεο για τον Αντών Πασά

Άντα - Σάντα, Ετυμολογική προσέγγιση και ανάλυση της λέξεως Σαντά του Πόντου

άντα,σάντα,σαντά,επτάκωμος,πόλεις,πόντου,ποντιακή,εστία,ζουρνατσάντων,τσακαλάντων,πιστοφάντωνΕίναι πολλάκις δύσκολον αλλά και ευχάριστον συνάμα το έργον της ευρέσεως του ετύμου μιας λέξεως, διότι ως γνωστόν η ομίχλη του παρελθόντος ενίοτε δυσκόλως παραμερίζεται, αλλά αποδίδει ωσαύτως καρπούς ικανοποιήσεως στον γράφοντα αλλά και λίαν ευχαρίστους δια το όλον πόνημα ης περισυλλογής του λαογραφικού, γλωσσολογικού κλπ υλικού της όντως κιβωτού της αρχαιότητος, Ποντιακής γλώσσης, η οποία προστάζει τον καθένα να συνεισφέρει ότι δύναται προς Δόξαν της προσφιλούς μας Πατρίδος.

Ο κύριος Ευγένιος Δρεπανίδης καθηγητής ιστορικός της φιλολογίας στην Αλεξανδρούπολη ερεύνησε πολύ για την προέλευση του ετύμου της λέξεως Σάντα.Μας δίνει λοιπόν τη δική του ερμηνεία η οποία παρουσιάστηκε στην 76η έκδοση του περιοδικού Ποντιακής Εστίας το έτος 1956. Στο παρελθόν στην στατιστική της Σάντας του Χειμωνίδη γράφτηκε ότι η λέξη "Σάντα" είναι πιθανό να έχει σχέση με το λατινικό Santa = Αγία ή με το σανδάλι ή σαντάλ' ή με το επίρρημα Άντα. Σύμφωνα με τον κύριο Δρεπανίδη διαφαίνεται καθαρώς η λύση στο παραπάνω ερώτημα με τη χρήση του συνθετικού επιρρήματος -άντα- .

Η ακουστική εντύπωση στην εκφορά των τριών λέξεων : "Εις τα άναντα" ως μίας με συγκοπή του άρθρου (τα) όπως συμβαίνει στη λέξη αμφιφορεύς=αμφορεύς διότι επαναλαμβάνεται το "τα" στο τέλος, έμεινε με υπονοούμενη τη λέξη : Χωρία , το εις άναντα.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ετυμολογική προσέγγιση και ανάλυση της λέξεως "Σάντα".

Αναθεμά τη μάνα σου, δημώδες άσμα Ματσούκας Πόντου

ανάθεμα,κατάρες,ήθη,έθιμα,λαογραφία,παραδόσεις,πόντου,τραγούδια,ματσούκα,τραπεζούντα,λύρα,τίκΤραγούδι της περιφέρειας της Ματσούκας του Πόντου, τοποθετημένο πάνω στο Μονό (ίσιο-στητό) χορό των Ελλήνων Ματσουκαίων. Ο ρυθμός είναι σύντομος γοργός.

Αναθεμά τη μάνα σου εσένα ποδεδίζω
εφέκα το κετσίκνεμα και για τ' εσέν' νουνίζω

Μά ! το τσιγάρον ντο κρατώ μά ! τον καπνόν ντο πίνω
ε !, μα την καπνοσάκουλα μ', εγώ εσέν κ̌ι αφήνω

Τρώγω τον Θεό σ', τον Χριστό σ', τρώγω την Παναϊα σ',
τρώγω τα άγια τα λείψανα ντο κείν'ταν 'ς σην καρδία σ'

Δείτε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι της περιφέρειας της Ματσούκας του Πόντου

More Articles ...