• Home

Άμον Σαντέτ’κον κριάρι - Δημώδες άσμα της Σαντάς του Πόντου

σαντέτκον,κριάρι,ποντιακά,τραγούδια,δημοτικά,σαντά,επτάκωμος,λύρα,χοροίΤραγούδι της Σαντάς του Πόντου τοποθετημένο πάνω στον όρθιο, στητό μονό χορό Τίκ της περιοχής, σε αργή χρονική αγωγή.

 'Σ σην πόρτα σ' πα να σπάουμαι άμον Σαντέτ'κον κριάρι,
ν' εμπαίν'τς, ν' εβγαίν'τς , να κλαίς και λές, κρίμαν ΄ς σο παλληκάρι.

Άνοιξον ρίζα μ' άνοιξον, άνοιξον ας εμπαίνω,
τσ̌εχέλκον παλληκάρ' είμαι κι ας ση σεβτά σ' καμένο

Παρακολουθείστε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι της Σαντάς του Πόντου

Ακρίτης, Ακρίτας του Πόντου

 

akritasΣτα βυζαντινά χρόνια λεγόταν Ακρίτης, λέξη που παράγεται από τα «άκρα = σύνορα».
Πρόκειται για μεταφορά από τη λατινική (Limit up = σύνορο), λιμιταναίος ή λιμιτάνεος.
Σήμαινε, τον φύλακα των συνόρων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Για πρώτη φορά ο όρος «Ακρίτας» μνημονεύεται από τον Αυτοκράτορα/συγγραφέα
Κωνσταντίνο Ζ' τον Πορφυρογέννητο.
Επίσης αναφέρεται στα έργα : «Περί παραδρομής πολέμου», «Στρατηγικόν του Κεκαυμένου», από τον Μιχαήλ Ατταλειάτη, και τέλος από τον Θεόδωρο Πτωχοπρόδρομο.
Σημαντικότατη αναφορά στον όρο έχουμε και από το έπος του Βασίλειου Διγενή Ακρίτα.
Όπως αναφέρω παραπάνω ο όρος έλκει την καταγωγή του από τα λατινικά limitaneus miles, εννοώντας τον στρατιώτη που ορίστηκε να φυλάει τα όρια του κράτους.
Ο Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος αναφέρει ότι όταν ο Αυτοκράτορας επισκεπτόταν ερημικά και αποκαμρυσμένα σημεία του κράτους, δεν έπαιρνε μαζί του άλλη συνοδεία εκτός από αυτήν που όριζε ο δρουγγάριος της βίγλης.
Προπορευόταν από την βασιλική συνοδεία στρατιωτικό απόσπασμα και ένα άλλο ακολουθούσε σαν οπισθοφυλακή. Την οπισθοφυλακή αποτελούσαν Φ' (500) ακρίτες, άνδρες οπλισμένοι.
Οι ακρίτες εμφανίζονται τη εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όταν δημιουργούνται μόνιμα στρατόπεδα ή φρούρια στις ακριτικές περιοχές του κράτους.
Οι στρατιώτες αυτοί ονομάζονταν limitanei, riparienses, castellani (εάν έμεναν σε καστέλια/κάστρα).
Στους λιμιτανέους παραχωρούνταν γαίες, οι λεγόμενες Teritoria ή Locae Castellorum, με αποτέλεσμα να σχηματίζονταν συχνά ολόκληρες αποικίες στα ακραία όρια της Αυτοκρατορίας.
Οι στρατιώτες/ακρίτες, πληρώνονταν τακτικά, ένα χρυσό νόμισμα το χρόνο.
Μισθός που αυξανόταν ανά ένα χρυσό νόμισμα μετά τον πρώτο χρόνο και δεν μπορούσε να υπερβεί τα δώδεκα.
Ο εξοχότερος από τους ακρίτες ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας αποτελεί τον ομώνυμο ήρωα του έπους.
Σχετικό χειρόγραφο της Τραπεζούντας αναφέρει:

Δείτε το βίντεο για τον Ακρίτη - Ακρίτα του Πόντου

 

Δείτε επίσης το βίντεο για το δημώδες ακριτικό άσμα του Ακρίτα

Ακρίτας κάστρον έχτιζεν, δημώδες ακριτικό άσμα Πόντου

Το δημώδες ακριτικό τούτο άσμα είναι τοποθετημένο πάνω στον Τραπεζουντέϊκο χορό Ομάλ' 

ακρίτας,ακριτικός,κύκλος,δημώδη,δημοτικά,τραγούδια,πόντου,διπάτ,τραπεζουντέικο,ομάλ,λύρα,κεμεντζέ,έλαμνεΑκρίτας όντες έλαμνεν
σην παραποταμέαν
επέ(γ)'νεν κι έρτον κι έλαμνεν
την ώραν πέντε αυλάκια
επέ(γ)'νεν κι έρτον κι έσπερνεν
εννέα κότια̤ σπόρον

Έρθεν πουλίν κι' εκόνεψεν
'ς ση ζυγωνί' την άκραν
σ'κούται και καλοκάθεται
'ς ση ζυγονί' την μέσεν

Ακρίτα μου ντο κάθεσαι
ντο στέκεις και περ'μένεις (;)
το ένοικο σ' εχάλασαν
και την καλή σ' επαίραν

Και τα μικρά πουλόπα σου
σύρν'να 'ς σα περιβόλια
τ' όλον καλίον τ' άλογο σ'
στρών'νε και καβαλλ'κεύνε

Δείτε το βίντεο για τον Ακρίτα

Δείτε επίσης το βίντεο με το ακριτικό άσμα Ακρίτας όντες έλαμνε

Άκ Δάγ Μαδέν, Ιστορική γεωγραφική λαογραφική και εθνική αναφορά

άγκυρα,κασαμπάς,ακντάγματενί,μεταλλείο,σαμψούντα,αμισός,σεβάστεια,καράπιρ,απτουρραχμανλή,κουλλούκ,χάλκατζη,σαχνάδερεσί,παγτζατάκ,κηλλήπουνάρ,τοκούζ, ποζχιουγιούκ,εβτζή,ακτας,τσικρικτζή,τατδερεσί,ελμαλί,κιολί,σεκίκασί,κουσκαγιά,κέισερι,κούρτενι,τεκκέ,κιουνεγί,γετίσεχερλί,κατηκισλά,χοπούτς,άταλα,καρατζά,βιράν,τσάχαλη,όλουτζα,λευκά,όρη,ίρις,ποταμόςΣτο απώτατο ανατολικό σημείο του Νομού Άγκυρας έκειτο ο κασαμπάς (επαρχία) Ακ Ντάγ Ματενί αποτελούμενος από 180 χωριά. Είχε την έδρα του στο Μεταλλείο Ακ Δαγ Μαδέν, πόλη που απείχε 300 χλμ ανατολικά απ την Άγκυρα, περίπου 200 χλμ νοτιοανατολικά της Σαμψούντας και περίπου 100 χλμ δυτικά της Σεβάστειας.

Βρίσκεται στις υπώρειες του Ακ Ντάγ (Λευκού όρους) και εκτείνεται αμφιθεατρικά παρα τον Ίρι ποταμό. Στα νοτιοανατολικά της πόλεως υψώνεται επιβλητικά ο κατάφυτος από δρύς και πεύκα, λόφος του Αγίου Γεωργίου όπου ανεγέρθη και ομώνυμο παρεκκλήσιο.
Οι Ματεντζήδες της Αργυρούπολης μετά τη στείρευση των εκεί μεταλλείων, διασκορπίστηκαν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας προς ανεύρεση και εκμετάλλευση άλλων μεταλλείων.
Ομάδα Κιμισχαναλήδων Ματεντζήδων κατοίκησε την περιοχή του Ακ Δάγ ανατολικά του χωριού Κούνεϊλη. Το υγιεινό κλίμα του τόπου προσέλκυσε πολλούς Έλληνες, Αρμένιους και Τούρκους απ τα γύρω μέρη. Σε σημείον ώστε σε λίγο χρονικό διάστημα ο τόπος να αριθμεί 10.000 κατοίκους και πλέον από τους οποίους οι περισσότεροι ήσαν Έλληνες.
Η αλματώδης αυτή πρόοδος προκάλεσε και προσέλκυσε την προσοχή του κράτους το οποίο μετέφερε την έδρα υποδιοίκηση (Καϊμακάμης) απ την Καρά-Μαγρά στο Ακ Δάγ. Επίσης συστάθηκε Ειρηνοδικείο και Πταισματοδικείο, αλλά και όλες οι υπόλοιπες κρατικές υπηρεσίες.

Δείτε το βίντεο για το Άκ Δάγ Μαδέν

Δείτε το βίντεο για το Ακ Δάγ Μαδέν και τα πέριξ αυτού Ελληνικά Χωρία

Αέρ-ιμ' κι' Άε-Γρήγορε - Δημώδες άσμα της Γαλίανας της Ματσούκας για τον Περιστερεώτα

περιστερεώτας,περιστεράς,γαλίανα,γαλλίαινα,μονές,κοινόβια,μοναστήρια,πόντου,άγιος,γεώργιος,μεγαλομάρτυρας,ποντιακή,λαογραφία,μαρτυρολόγιοΤο δημώδες αυτό άσμα της περιφέρειας της Ματσούκας και συγκεκριμένα του χωρίου Γαλίανα (ή Γαλλίαιανα) αναφέρεται στην τρίτη αρχαιότερη μονή στον Πόντο που ετιμάτο στη μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. Οι δύο άλλες αρχαιότερες ήταν του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου η επιλεγομένη του Βαζελώνος και της Παναγίας στο όρος Μελά όπου θησαυριζόταν η τιμία, σεβασμία και θαυματουργός εικών της Υπεραγίας Θεοτόκου, μίας και των τριών εικόνων που ζωγράφισε προς τιμή της Θεοτόκου ο άγιος Απόστολος και ευαγγελιστής Λουκάς και ευλογήθηκαν απ΄την ίδια την μητέρα του Σωτήρος. 

Να ποδεδίζω τον Αέρ' και τον Περιστερών-ι,
ατόν θα βάλω μάρτυρα, θ' εφτάγω 'σε τ' εμόν-ι.

Αέρ'-ιμ' κι Άε-γλήγορε μ΄, δέκα οκτώ χρονών-ι,
έλα τέρεν και λάρωσον την εγάπην τ' εμόν-ι.

Άς έμ' πουλίν κι' επέτανα, άς έμνε χ̌ελιδόνι,
επέγνα 'ς σην Γαλίαναν και 'ς σον Περιστερών-ι.

Παρακολουθείστε το βίντεο μας, για τον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Γεώργιο

Αγώνες Ανεξαρτητοποίησης του Πόντου απ' τον 11ο αιώνα

αγώνες,ανεξαρτητοποίησης,πόντος,ιστορία,σταυροφορίες,θέμα,χαλδίας,θεόδωρος,γαβράς,σελτζούκοι,διογένης,ρωμανός,βυζάντιοΤην εποχή που συνέβαιναν όλα αυτά τα δυσάρεστα γεγονότα για τον Ελληνισμό στην Κωνσταντινούπολη, η Χαλδία αποτελούσε το 21ο θέμα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και η Τραπεζούντα ήταν η έδρα των έπαρχων της κεντρικής εξουσίας. Μερικοί απ' αυτούς τους έπαρχους σε ανώμαλες καταστάσεις του Βυζαντίου, θέλησαν και κατάφεραν να ανεξαρτητοποιηθούν -για λίγο διάστημα- υποσχόμενοι στον λαό ελάττωση των φόρων και διάφορων αγγαρειών. Αυτό όμως δεν πετύχαινε πάντα, γιατί όλοι οι Έλληνες θεωρούσαν την ενότητα τους με το Βυζάντιο σαν εγγύηση της κοινής ασφάλειας και ολόκληρος ο ελληνισμός ύψωνε τα μάτια προς τον αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης θεωρώντας τον ως τον μοναδικό απονεμητή της δικαιοσύνης πάνω στη γη και ως αποτελεσματικό προστάτη από τους γύρω άγριους και βάρβαρους λαούς. Δείτε το βίντεο για τους αγώνες ανεξαρτητοποίησης των Ελλήνων του Πόντου

More Articles ...