• Home

Άντα - Σάντα, Ετυμολογική προσέγγιση και ανάλυση της λέξεως Σαντά του Πόντου

άντα,σάντα,σαντά,επτάκωμος,πόλεις,πόντου,ποντιακή,εστία,ζουρνατσάντων,τσακαλάντων,πιστοφάντωνΕίναι πολλάκις δύσκολον αλλά και ευχάριστον συνάμα το έργον της ευρέσεως του ετύμου μιας λέξεως, διότι ως γνωστόν η ομίχλη του παρελθόντος ενίοτε δυσκόλως παραμερίζεται, αλλά αποδίδει ωσαύτως καρπούς ικανοποιήσεως στον γράφοντα αλλά και λίαν ευχαρίστους δια το όλον πόνημα ης περισυλλογής του λαογραφικού, γλωσσολογικού κλπ υλικού της όντως κιβωτού της αρχαιότητος, Ποντιακής γλώσσης, η οποία προστάζει τον καθένα να συνεισφέρει ότι δύναται προς Δόξαν της προσφιλούς μας Πατρίδος.

Ο κύριος Ευγένιος Δρεπανίδης καθηγητής ιστορικός της φιλολογίας στην Αλεξανδρούπολη ερεύνησε πολύ για την προέλευση του ετύμου της λέξεως Σάντα.Μας δίνει λοιπόν τη δική του ερμηνεία η οποία παρουσιάστηκε στην 76η έκδοση του περιοδικού Ποντιακής Εστίας το έτος 1956. Στο παρελθόν στην στατιστική της Σάντας του Χειμωνίδη γράφτηκε ότι η λέξη "Σάντα" είναι πιθανό να έχει σχέση με το λατινικό Santa = Αγία ή με το σανδάλι ή σαντάλ' ή με το επίρρημα Άντα. Σύμφωνα με τον κύριο Δρεπανίδη διαφαίνεται καθαρώς η λύση στο παραπάνω ερώτημα με τη χρήση του συνθετικού επιρρήματος -άντα- .

Η ακουστική εντύπωση στην εκφορά των τριών λέξεων : "Εις τα άναντα" ως μίας με συγκοπή του άρθρου (τα) όπως συμβαίνει στη λέξη αμφιφορεύς=αμφορεύς διότι επαναλαμβάνεται το "τα" στο τέλος, έμεινε με υπονοούμενη τη λέξη : Χωρία , το εις άναντα.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ετυμολογική προσέγγιση και ανάλυση της λέξεως "Σάντα".

Pin It

Print

Αναθεμά τη μάνα σου, δημώδες άσμα Ματσούκας Πόντου

ανάθεμα,κατάρες,ήθη,έθιμα,λαογραφία,παραδόσεις,πόντου,τραγούδια,ματσούκα,τραπεζούντα,λύρα,τίκΤραγούδι της περιφέρειας της Ματσούκας του Πόντου, τοποθετημένο πάνω στο Μονό (ίσιο-στητό) χορό των Ελλήνων Ματσουκαίων. Ο ρυθμός είναι σύντομος γοργός.

Αναθεμά τη μάνα σου εσένα ποδεδίζω
εφέκα το κετσίκνεμα και για τ' εσέν' νουνίζω

Μά ! το τσιγάρον ντο κρατώ μά ! τον καπνόν ντο πίνω
ε !, μα την καπνοσάκουλα μ', εγώ εσέν κ̌ι αφήνω

Τρώγω τον Θεό σ', τον Χριστό σ', τρώγω την Παναϊα σ',
τρώγω τα άγια τα λείψανα ντο κείν'ταν 'ς σην καρδία σ'

Δείτε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι της περιφέρειας της Ματσούκας του Πόντου

Pin It

Print

Ανάθεμα και τ’ άλογα - Θα σύρω και σαρεύω ‘σε - Στάθης Βενιαμίδης - Γαλίαινα Ματσούκας Πόντου

στάθης,βενιαμίδης,βενιάμς,γαλίανα,γαλλίαινα,ματσούκας,ποντιακά,τραγούδια,δημοτικά,λύρα,κεμεντζέ,αναθεμά,σαρεύω"Οι λαϊκοί οργανοπαίκτες και τραγουδιστές, αυθεντικοί εκφραστές του συναισθηματικού κόσμου του ποντιακού λαού, γίνονται υπέροχοι λειτουργοί στο ναό της ποντιακής μούσας. Ανασταίνουν με τις νότες τους κάθε ώρα και στιγμή τις αλησμόνητες πατρίδες, διαλαλώντας τη δόξα και τις ομορφιές του παρελθόντος. Η διατήρηση και συνέχιση των παλιών μουσικών παραδόσεων αποτελούν την ιερή υποθήκη των πατεράδων τους, που την εκπληρώνουν στο ακέραιο" Στάθης Ευσταθιάδης. 

Θα σύρω και σαρεύω 'σε με τα σεράντα κάστρα
εσύ 'κ̌ι' πεγια̤νεύκεσαι τον ουρανόν με τ' άστρα

Αναθεμά και τ' άλογα και τα κατιρτζιλούκια
αδά ΄ς σο χάλ' έγκαν' εμέν' γιαβρί μ' τα σεβνταλούκια

Παρακολουθείστε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι Ανάθεμα και τ' άλογα

Pin It

Print

Άμον Σαντέτ’κον κριάρι - Δημώδες άσμα της Σαντάς του Πόντου

σαντέτκον,κριάρι,ποντιακά,τραγούδια,δημοτικά,σαντά,επτάκωμος,λύρα,χοροίΤραγούδι της Σαντάς του Πόντου τοποθετημένο πάνω στον όρθιο, στητό μονό χορό Τίκ της περιοχής, σε αργή χρονική αγωγή.

 'Σ σην πόρτα σ' πα να σπάουμαι άμον Σαντέτ'κον κριάρι,
ν' εμπαίν'τς, ν' εβγαίν'τς , να κλαίς και λές, κρίμαν ΄ς σο παλληκάρι.

Άνοιξον ρίζα μ' άνοιξον, άνοιξον ας εμπαίνω,
τσ̌εχέλκον παλληκάρ' είμαι κι ας ση σεβτά σ' καμένο

Παρακολουθείστε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι της Σαντάς του Πόντου

Pin It

Print

Ακρίτης, Ακρίτας του Πόντου

 

akritasΣτα βυζαντινά χρόνια λεγόταν Ακρίτης, λέξη που παράγεται από τα «άκρα = σύνορα».
Πρόκειται για μεταφορά από τη λατινική (Limit up = σύνορο), λιμιταναίος ή λιμιτάνεος.
Σήμαινε, τον φύλακα των συνόρων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Για πρώτη φορά ο όρος «Ακρίτας» μνημονεύεται από τον Αυτοκράτορα/συγγραφέα
Κωνσταντίνο Ζ' τον Πορφυρογέννητο.
Επίσης αναφέρεται στα έργα : «Περί παραδρομής πολέμου», «Στρατηγικόν του Κεκαυμένου», από τον Μιχαήλ Ατταλειάτη, και τέλος από τον Θεόδωρο Πτωχοπρόδρομο.
Σημαντικότατη αναφορά στον όρο έχουμε και από το έπος του Βασίλειου Διγενή Ακρίτα.
Όπως αναφέρω παραπάνω ο όρος έλκει την καταγωγή του από τα λατινικά limitaneus miles, εννοώντας τον στρατιώτη που ορίστηκε να φυλάει τα όρια του κράτους.
Ο Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος αναφέρει ότι όταν ο Αυτοκράτορας επισκεπτόταν ερημικά και αποκαμρυσμένα σημεία του κράτους, δεν έπαιρνε μαζί του άλλη συνοδεία εκτός από αυτήν που όριζε ο δρουγγάριος της βίγλης.
Προπορευόταν από την βασιλική συνοδεία στρατιωτικό απόσπασμα και ένα άλλο ακολουθούσε σαν οπισθοφυλακή. Την οπισθοφυλακή αποτελούσαν Φ' (500) ακρίτες, άνδρες οπλισμένοι.
Οι ακρίτες εμφανίζονται τη εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όταν δημιουργούνται μόνιμα στρατόπεδα ή φρούρια στις ακριτικές περιοχές του κράτους.
Οι στρατιώτες αυτοί ονομάζονταν limitanei, riparienses, castellani (εάν έμεναν σε καστέλια/κάστρα).
Στους λιμιτανέους παραχωρούνταν γαίες, οι λεγόμενες Teritoria ή Locae Castellorum, με αποτέλεσμα να σχηματίζονταν συχνά ολόκληρες αποικίες στα ακραία όρια της Αυτοκρατορίας.
Οι στρατιώτες/ακρίτες, πληρώνονταν τακτικά, ένα χρυσό νόμισμα το χρόνο.
Μισθός που αυξανόταν ανά ένα χρυσό νόμισμα μετά τον πρώτο χρόνο και δεν μπορούσε να υπερβεί τα δώδεκα.
Ο εξοχότερος από τους ακρίτες ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας αποτελεί τον ομώνυμο ήρωα του έπους.
Σχετικό χειρόγραφο της Τραπεζούντας αναφέρει:

Δείτε το βίντεο για τον Ακρίτη - Ακρίτα του Πόντου

 

Δείτε επίσης το βίντεο για το δημώδες ακριτικό άσμα του Ακρίτα

Pin It

Print

Ακρίτας κάστρον έχτιζεν, δημώδες ακριτικό άσμα Πόντου

Το δημώδες ακριτικό τούτο άσμα είναι τοποθετημένο πάνω στον Τραπεζουντέϊκο χορό Ομάλ' 

ακρίτας,ακριτικός,κύκλος,δημώδη,δημοτικά,τραγούδια,πόντου,διπάτ,τραπεζουντέικο,ομάλ,λύρα,κεμεντζέ,έλαμνεΑκρίτας όντες έλαμνεν
σην παραποταμέαν
επέ(γ)'νεν κι έρτον κι έλαμνεν
την ώραν πέντε αυλάκια
επέ(γ)'νεν κι έρτον κι έσπερνεν
εννέα κότια̤ σπόρον

Έρθεν πουλίν κι' εκόνεψεν
'ς ση ζυγωνί' την άκραν
σ'κούται και καλοκάθεται
'ς ση ζυγονί' την μέσεν

Ακρίτα μου ντο κάθεσαι
ντο στέκεις και περ'μένεις (;)
το ένοικο σ' εχάλασαν
και την καλή σ' επαίραν

Και τα μικρά πουλόπα σου
σύρν'να 'ς σα περιβόλια
τ' όλον καλίον τ' άλογο σ'
στρών'νε και καβαλλ'κεύνε

Δείτε το βίντεο για τον Ακρίτα

Δείτε επίσης το βίντεο με το ακριτικό άσμα Ακρίτας όντες έλαμνε

Pin It

Print

More Articles ...