• Home

Το τραγούδι και ο χορός της Καρδοφόνας απ' την Αργυρούπολη του Πόντου

καρδεφόνα,ποντιακά,τραγούδια,δημώδη,άσματα,τραπεζούντα,κορδοφόνα,αργυρούπολη,φόναΤο τραγούδι της Καρδεφόνας (της φόνισσας δηλαδή της καρδιάς) συνοδεύει το χορό με το όνομα Φόνα της περιφέρειας Αργυρούπολης, Κιμισχ̌ανάς, του Πόντου.

Ο λαϊκός ποιητής καυτηριάζει τη συμπεριφορά της κοπέλας που τον καλεί στο σπίτι της αλλά δεν ανταποκρίνεται στον έρωτα του. Τον ταλαιπωρεί και τον εμπαίζει.

Τον φιλοξενεί αλλά δεν τον συντροφεύει τη νύχτα στο κρεβάτι.

Ο στίχος είναι δεκασύλλαβος και το μέτρο ιαμβικό.

Έ, Φόνα, Φόνα, κόρ' καρδεφόνα
μενείς και φέρ'τς με κι απέσ' 'κι' βάλ'τς 'με,
σην πόρτα σ' έρθα, παραβραδιά̤στα
λαλείς και παίρ'τς με κι απέσ' 'κι' βάλ'τς 'με.

Απέσ' κι άν βάλ'τς με, κάθ'κα 'κι' λές 'με,
κάθ'κα κι αν λές με, σκαμνίν 'κι' δείς 'με.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το χορό Φόνα και το τραγούδι Καρδεφόνα

Print

Καπή-Κιοϊ , η αρχαία Ζούζη

παραθεριστές,παρχάρι,δανείαχας,τραπεζούντα,πόντουΚαπή-Κιοϊ - Η Αρχαία Ζούζη

Περνώντας κανείς τη συνοικία Δαφνούντος όπου βρίσκεται το λιμάνι της Τραπεζούντος αλλά και τα λαγηνάδικα, ανηφορίζει λίγο και αμέσως ακολουθεί την αριστερή όχθη του Πυξίτη ποταμού.

Στο 25ο χιλιόμετρο και νοτίως της Τραπεζούντος στη συμβολή των ποταμών της Μονής Σουμελά και Μονής Βαζελώνος, κείται το Τζεβιζλήκ (Δικαιόσημον), η έδρα των Βυζαντινών και Κομνηνών Αυτοκρατόρων, του Βάνδου Ματσουκέων (Καϊμακαμλίκι Ματσούκας).
Δεξιά του Τζεβιζλήκ και του Πυξίτη ποταμού και ακριβώς άνωθεν αυτών απλώνεται το χωριό Καπή-κιοϊ, η αρχαία Ζούζα όπως αναφέρεται στους κώδικες της Μονής Βαζελώνα, τελευταίο χωριό της εκκλησιαστικής επαρχίας Τραπεζούντος.
Οι τούρκοι μετονόμασαν τη Σούζα σε Καπή-κιοϊ (Πυλοχώρι) απ' τη σκοτεινή πύλη που υπήρχε στους πρόποδες του χωριού, στο μόνο αμαξιτό δρόμο που υπήρχε από την Τραπεζούντα προς το Ερζερούμ.
Το Καπή-κιοϊ και η παρακείμενη Λειβερά, χωριά στεφανωμένα με πυκνότατα δάση από έλατα, οξυές, κλήθρες, αγριοκερασιές, σφανδάμους, με λειβάδια και νερά, αποτελούσαν ευχάριστα κέντρα παραθερισμού.

Απ' το Καπή-κιοϊ η θέα προς την κεντρική Ματσούκα κάνει ημικύκλια οροσειρά κατάφυτη από έλατα με κορυφογραμμή την Χατζάβερα στα βόρεια, τη Μονή του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα στα Νοτιοδυτικά, Χαψή-κιοϊ και Λαραχανής και την κορυφογραμμή Μονής Σουμελά – Λειβεράς, Καπή-κιοϊ Νοτιοανατολικά.
Στα δάση κοσμεί παράδοξος αειθαλής θάμνος κοκάρια λεγόμενος, με επιμήκη χονδρά φύλλα (ακριβώς όπως του καλλωπιστικού μονόκορμου φύκου) με κρινώδη ιόχροα άνθη. Επίσης άφθονοι θάμνοι αγριολεπτοκαρεών και άλλος παράδοξος θάμνος η Αζαλέα (Τσιφίνι) συμπληρώνουν τη γοητευτική βλάστηση. Το νέκταρ των χρυσοκίτρινων λουλουδιών της Αζαλέας έφερε ζάλη και μέθυσε τους στρατιώτες του Ξενοφώντος (Κάθοδος των Μυρίων 400 προ Χριστού) : "Φάγοντες μέλι άγριον, σφόδρα μεθύσκουσιν εώκεσαν και τη τρίτη και τέταρτη ημέρα ανίσταντο ώσπερ εκ φαρμακοποσίας"
Με κέντρο το Τζεβιζλήκ η θέα από το Καπή-κιοϊ έδειχνε τα χωριά με κατεύθυνση από ΒοριοΔυτικά – ΝοτιοΔυτικά – ΝοτιοΑνατολικά ως εξής : Ύλαξα, Κάμαχα, Χατσάβερα, Χαβά, Σπέλια, Τσιντσή, Κοστορτός, Μοντανός, Σονογιά, Παπάρζα, Δανίαχα, Σαχνόη, Θέρσα, Κουνάκα, Στάμα, Ποντίλα̤, Αδολή, Κρένασα Ζαβερά, Χαψή-κιοϊ, Χορτοκόπι, Άγουρσα, Λαραχανή, Κούτουλα, Σκόπια, Κουσπιδή, Αγουρζενός, Σκαλίτα, Λειβερά.
Το Καπή-κιοϊ αποτελείτο από τέσσερις ενορίες, από Βορά προς Νότο : Ζερφυρή, Κοντού, Καρρά, Έντιμα και τέσσερις συνοικισμούς ή παραρτήματα των ενοριών : Μουρουζάντων, Αμπέλια̤, Κυζερά, Τζίαχα.
Στους πρόποδες του χωριού βρισκόταν τοπωνυμία Χαλδ(αι)άντων με οικίσματα της εποχής των Κομνηνών καθώς μέχρι προσφάτων κατεδείκνυε ευανάγνωστη επιγραφή σε ερειπωμένο μεγάλο ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου με τοιχογραφίες αγίων φυσικού μεγέθους : "Αυτοκράτωρ Ιωάννης Κομνηνός , Α ..."

Δείτε το σχετικό βίντεο για το Καπή-Κιοϊ την Αρχαία Ζούζη της Τραπεζούντας του Πόντου

Print

Ο οπλαρχηγός Παντελής Αναστασιάδης ο επονομαζόμενος "Παντέλ Αγάς".

παντελής,αναστασιάδης,παντέλ,αγάς,οπλαρχηγός,πόντου,αντάρτικο,σαμψούντα

Ο οπλαρχηγός Παντελής Αναστασιάδης ο επονομαζόμενος "Παντέλ Αγάς".

H Λέσχη Ποντίων Ν. Καβάλας με συναίσθηση του χρέους στην Ιστορία και τον τόπο, δεν ξέχασε τον Παντέλ Αγά, έναν άνθρωπο που με τη δράση του, βοήθησε για τη διάσωση πολλών Ποντίων στο αντάρτικο του Πόντου. Πριν λίγες μέρες συμπληρώθηκαν 44 χρόνια από το θάνατό του. Έτσι η Λέσχη Ποντίων Καβάλας, οργάνωσε μία απλή και σεμνή εκδήλωση προς τιμή του στο Ποντολίβαδο όπου βρίσκεται ο τάφος του.

Ακολουθεί η ομιλία του Γ. Γραμματέα της Λέσχης Ποντίων Ν. Καβάλας Γεώργιου Χαρπαντίδη:

Στις 27 Οκτωβρίου του 1969, άφηνε την τελευταία του πνοή, ένας από τους θρυλικούς ήρωες του Ποντιακού αντάρτικου, ο οπλαρχηγός Παντελής Αναστασιάδης ο επονομαζόμενος "Παντέλ Αγάς". Ο Παντελής Αναστασιάδης του Λαζάρου και της Συμέλας γεννήθηκε το 1896 στο χωριό Τσιμενλί Σαμψούντας και απεβίωσε στις 27-10-1969 στο χωριό Ποντολίβαδο Καβάλας. Η οικογένεια του Λάζαρου Αναστασιάδη είχε έξι αγόρια. Τον Ισαάκ, τον Σταύρο, τον Παναγιώτη που απαγχονίστηκε στην Αμάσεια το 1921, τον Αριστόβουλο, τον Ιερεμία και τον Παντελή.

Ο Παντελής Αναστασιάδης Φοίτησε στο Δημοτικό σχολείο του Τσιμενλί και στη συνέχεια στη Σαμψούντα όπου πήγε ως την Πέμπτη τάξη του Γυμνασίου. Δεν πρόλαβε να τελειώσει το Γυμνάσιο γιατί ένα βράδυ κάνοντας βόλτα με άλλα τέσσερα παιδιά έξω από το Δικαστήριο της Σαμψούντας, ο θόρυβος από τα πατήματα των αλόγων ενόχλησε τους Τούρκους δικαστές και δόθηκε εντολή ως το πρωί τα πέντε παιδιά να εκτελεσθούν. Τα τρία παιδιά, μεταξύ των οποίων και ο Παντελής, γλίτωσαν γιατί οι τρείς οικογένειες πρόλαβαν και ειδοποιήθηκαν και έτσι σώθηκαν τα παιδιά τους. Τα δύο άλλα παιδιά δεν πρόλαβαν να ειδοποιηθούν και το πρωί εκτελέστηκαν. Μετά από αυτό το συμβάν, το 1914, ο Παντελής Αναστασιάδης σε ηλικία μόλις 18 ετών, ανεβαίνει στο βουνό, αγωνίζεται, πολεμάει δίνοντας έτσι τη δυνατότητα σε χιλιάδες ανθρώπους, γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένους να σωθούν.

Ιστορική παραμένει η σύγκρουση στο όρος Αγιού–Τεπέ στις 16-11-1916 όπου με σαράντα επτά (47) αντάρτες και δύο χιλιάδες πεντακόσια (2500) γυναικόπαιδα κατόρθωσε να αντιμετωπίσει χιλιάδες τακτικού Τουρκικού στρατού με αποτέλεσμα το θάνατο εκατόν δεκαεννιά (119) Τούρκων στρατιωτών και 8 Αξιωματικών με μοναδική απώλεια μόνο τεσσάρων (4) ανταρτών, σώζοντας έτσι χιλιάδες γυναικόπαιδα που συνόδευαν το αντάρτικο σώμα. Μαζί με τον ήρωα Παντέλ Αγά θα ήταν παράλειψη να μην μνημονεύουμε ένα ακόμη ήρωα του Ποντιακού αντάρτικου τον οπλαρχηγό Δημήτριο Χαραλαμπίδη. Ο Παντελής Αναστασιάδης ήταν υπαρχηγός του Δημήτρη Χαραλαμπίδη (απεβίωσε το 1928), και από το 1915 και γαμπρός του αφού παντρεύτηκε την κόρη του Φωτεινή.

Δείτε το σχετικό βίντεο για τον οπλαρχηγό Παντελή Αναστασιάδη τον επονομαζόμενο Παντέλ' Αγά

Print

Ο χορός και το τραγούδι του Καβαζίτα

καβαζίτας,ποντιακοί,χοροί,κερασούντα,λαογραφίαΤο τραγούδι, συνοδεύει τον ομώνυμο χορό του Καβαζίτα που χόρευαν οι Έλληνες της Κερασούντας

Καβαζίτα μ' άκλερε τ' ουδάρ' τς' εμα̤λίωσεν
άλειψον-α βούτορον ν'ας λαρούται αλήγορα

Καβαζίτα μ' τ' άλογο σ΄ το μεγάλ' το θηρίο
τ' έναν τ' αντζίν ατ' έν' κωτσό, κοτσοπατεί και πάει
τ' έναν τ' ομμάτ' ν' αχθέ στραβόν και τ' άλλο ξάϊ 'κ̌' ελέπει

Δείτε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι και το χορό του Καβαζίτα

Καβαζίτα μ' ΄ς σην γαϊλά τα χ̌ιόνια ελύγανε
τσοκτάν τα αγρέλαφα άλλο εσέν' 'κ̌' είδανε

Καβαζίτα μ' άκλερε για πέει 'με κι ας μαθάνω
άμον εσέν' τον μαύρον ΄ς σον κόσμον μη παθάνω

Print

Ο ένοπλος αγώνας των Ελλήνων Ποντίων κατά των Τούρκων

ποντιακό,αντάρτικο,σώματα,ανταρτών,γενοκτονία,ποντίων,βαλκανικοί,πόλεμοιΗ διαβίωση των Ελλήνων του Πόντου και γενικά των Ελλήνων της Μ.Ασίας μετά την διακήρυξη των Νεότουρκων «η Τουρκία στους Τούρκους» αρχίζει να γίνεται ακόμη δυσκολότερη. Οι ευθύνες για τις ήττες της Τουρκίας στον Βαλκανικό και τον Ρωσσοτουρκικό πόλεμο καταλογίζονται στον Χριστιανικό στοιχείο . Οι Έλληνες γίνονται πια στόχος της Τουρκικής βαρβαρότητας και το σχέδιο εξαφάνισης μειονοτήτων τίθεται σε εφαρμογή .Οι Πόντιοι αντιλαμβάνονται το τι συμβαίνει γύρω τους και αποφασίζουν να υπερασπίσουν την ζωή τους δια των όπλων.

Η στρατολόγηση των Ελλήνων της Μ.Ασίας , θεωρήθηκε από την Υψηλή Πύλη απαραίτητη, έστω και σε βοηθητικές εργασίες, μπροστά στις πολλές απαιτήσεις των συνεχών πολέμων της Τουρκίας με την Ρωσία αλλά και των Βαλκανικών πολέμων το 1912 και το 1913 . Μετά όμως από τις ήττες των Τούρκων στους πολέμους του 1914 και 1916 , από τους Ρώσους , η Τουρκία θεώρησε ως υπεύθυνους τους Έλληνες για τις ήττες, από την μία διότι δεν προσέφεραν όσα έπρεπε να προσφέρουν στις Τούρκικες δυνάμεις, από την άλλη γιατί έλεγαν ότι η Ρωσία προσπαθούσε με τους πολέμους αυτούς να απελευθερώσει τους ομόθρησκους τους, δηλαδή τους Χριστιανούς από την Ισλαμική καταπίεση. Ιδίως δε μετά την πανωλεθρία του Τουρκικού στρατού στη μάχη του Σαρίκαμις στον Καύκασο , όταν έχασε 90.000 στρατιώτες.

Έτσι μετά τις αποτυχίες τους οι Τούρκοι στα πεδία των μαχών και θέλοντας να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα, στέλνουν τους στρατευμένους νέους του Πόντου στα τάγματα εργασίας (αμελέ-ταμπαρού) που είχαν γίνει με μοναδικό σκοπό την ψυχική και σωματική τους εξόντωση. Ήταν μία μέθοδος αποτελεσματική με την οποία πετύχαιναν την εξόντωση της οικογένειας.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες ήταν αδύνατο να συνεχισθεί η ζωή των νέων, όσων η τύχη ήταν δεμένη με τον Τούρκικο στρατό. Από το 1914, πολλοί Πόντιοι φυγόστρατοι και λιποτάκτες από τις Τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, καταφεύγουν στα βουνά με τον οπλισμό τους, (όσοι είχαν), σχηματίζοντας τις πρώτες ένοπλες ομάδες. Ουσιαστικά η συγκρότηση των ανταρτικών ομάδων στον Πόντο ξεκινάει το 1916 , όταν αρχίζουν οι Τούρκοι την συστηματική εξόντωση των μειονοτήτων, (Ομάδες ένοπλων Ποντίων βρίσκουμε σε όλη την διάρκεια της υποδούλωσης , από το 1461 , με την πτώση της Τραπεζούντας , αλλά αυτές ήταν ελάχιστες στον ανατολικό Πόντο, κυρίως στην περιοχή της Σάντας και στα παρχάρια του Περάνδρου όρους , περιοχή η οποία ονομάστηκε και ΡΩΜΑΝΙΑ).

Print

Βίαιοι εκτοπισμοί στον Πόντο - Προσπάθειες εξόντωσης του Ελληνικού Στοιχείου

βίαιοι,εκτοπισμοί,εξόντωση,ποντίων,γενοκτονία,τάγματα,εργασίαςΣτα όσα αναφέρονται παρακάτω δεν γίνεται λόγος για τις μεταναστεύσεις του Ελληνικού πληθυσμού πριν το 1461, δηλαδή πριν την πτώση της Ποντιακής Αυτοκρατορίας. Οι μετακινήσεις εκείνες έγιναν ή για ανεύρεση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης ή κατόπιν συμφωνιών μεταξύ Βυζαντίου και Ρωσίας για την αποστολή Ελλήνων Ποντίων τεχνιτών και μεταλλουργών από τις περιφέρειές της Τραπεζούντας, Ματσούκας, Αργυρούπολης στις περιοχές της Καυκασίας. Και είναι άλλο πράγμα οι μεταναστεύσεις αυτές και άλλο οι βίαιοι εκτοπισμοί που ακολούθησαν μετά το 1461απο την Τουρκία, στην προσπάθεια της να εξαφανίσει τα στοιχεία εκείνα τα οποία δεν αφομοιώθηκαν από τη Μουσουλμανική κοινωνία. Τα στοιχεία αυτά ήταν, οι Αρμένιοι και οι Έλληνες που ζούσαν σε όλη την επικράτεια της Μικράς Ασίας.

Τους βίαιους αυτούς εκτοπισμούς των Ελληνικών Ποντιακών πληθυσμών οι οποίοι δεν έγιναν σε μια συγκεκριμένη περίοδο, αλλά σε όλο το χρονικό διάστημα από της πτώσεως της Τραπεζούντας μέχρι το 1922, μπορούμε να τους χωρίσουμε σε δύο μεγάλες περιόδους ανάλογα με τον τρόπο και τον σκοπό που εξυπηρετούσαν αυτοί.

Παρακολουθείστε το βίντεο μας για την Γενοκτονία των Ελλήνων στον Πόντο

Print

More Articles ...