• Home

Ο Τσορτάντς ή Τσορτανίκας ο Σαντέτες λυράρης και τραγουδιστής, Ιωάννης Τσορτανίδης

τσορτάντς,τσορτανίδης,τσορτανίκας,νέα,σάντα,σαντά,κιλκίς,τραπεζούντα,λυράρης,ευκλείδης,κουρτίδης,ποντιακά,τραγούδια,κεμεντζέ

Είναι γνωστό τοις πάσι ότι το τραγούδι του Καπιτάν Ευκλείδη είναι μια μελωδία που εμπνεύστηκε ο μεγάλος Σανταίος λυράρης Ιωάννης Τσορτανίδης (Τσιορτάντς), ο οποίος γεννήθηκε στη Σαντά του Πόντου στα 1900 και πέθανε στη Νέα Σάντα Κιλκίς . Οι στίχοι του τραγουδιού, το οποίο κινείται ανάμεσα στο έπος και την ελεγεία, είναι επίσης δικοί του.

Δείτε το βίντεο με το τραγούδι του καπετάνιου Ευκλείδη Κουρτίδη

Για πρώτη φορά , ο σκοπός του Καπιτάν Ευκλείδη , λέγεται ότι παίχτηκε στο τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του καπετάνιου στα 1937, και δεν ήταν ακριβώς όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Στην αρχή ο Τσιορτάντς το έπαιξε λίγο διαφορετικά και στην πορεία το εξέλιξε (εμόρφυξεν ατο). Κατόπιν τη μελωδία , τη διαμόρφωσε όπως είναι σήμερα , ο πατριάρχης της λύρας Γώγος Πετρίδης , ο οποίος γνώριζε και θαύμαζε τον Τσιορτάν. Οι σχέσεις του Γώγου Πετρίδη με τη Νέα Σάντα και τους Σανταίους ήταν , όπως είναι γνωστό πολύ στενές.

Ακούστε τον Τσορτάντ τον Σαντέτε να παίζει και να τραγουδά το τραγούδι που έγραψε ο ίδιος προς τιμή του φίλου του Ευκλείδη Κουρτίδη Καπετάνιου και αντάρτη των Ισχανταίων της ηρωικής Σαντάς του Πόντου.

O Τσορτανίδης Ιωάννης (Τσορτανίκας από την Σάντα), εξύμνησε με τον καλύτερο τρόπο τα κατορθώματα του μεγάλου καπετάνιου του Ευκλείδη Κουρτίδη με το ομόνυμο τραγούδι. 

Πηγή : Αρχειακό ηχητικό υλικό της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών

Των Τριών Ιεραρχών στον Πόντο. Ήθη, έθιμα, δοξασίες.

χριστιανισμός,πόντος,άγιοι,τρείς, ιεράρχες,βασίλειος,γρηγόριος,ιωάννης,αγιολόγιο,κοτύωρα,κορόνιξα,χάρσοραΤην 30η Ιανουαρίου εκάστου έτους τιμάται η μνήμη των Αγίων Τριών Μεγάλων Ιεραρχών και Οικουμενικών διδασκάλων, Βασιλείου του Μεγάλου, Ιωάννου του Χρυσοστόμου και Γρηγορίου του Θεολόγου. Ο λαός του ονομάζει και "Τρείς Άρχοντες" και την ημέρα της μνήμης τους εορτάζουν ο Αρχοντής και η Αρχόντω (Αρχοντούλα).

Οι κάτοικοι του χωρίου Χόψα της Χαλδίας ζητούσαν τη βοήθεια του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου στην εξεύρεση χαμένου ζώου ή προβάτου που αποπλανήθηκε απ την αγέλη ή το ποίμνιο κατά την επιστροφή του κοπαδιού απ τη βοσκή. Η σχετική επίκληση ήταν έμμετρη για το "δέσιμο" του λύκου :
« Αέννες ο Χρυσόστομον είχ̌εν ζά και πρόατα, σην αυλήν εβόσ̌κιζαν, εκοιμέθεν, είχ̌εν ατα, εκοιμίστεν εχάσεν ατα.
Ε, κυρά Μαγδαλενή και το κείται σο κουνίν, άρκον κι' α̤ρκόπουλον, ο λύκον κι' ο λυκόπουλον, τ' Αέρ' το κλειδίν σο στόμαν ατ' »

Μετάφραση :
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε βόδια και πρόβατα και τ' άφησε να βόσκουν στην αυλή. Έπεσε να κοιμηθεί και τα είχε, αποκοιμήθηκε και τα έχασε.
Ε ! κυρά Μαγδαληνή, αυτό που βρίσκεται στην κούνια, είτε αρκούδα είτε αρκουδόπουλο, είτε λύκος είτε λυκόπουλο, του Αγίου Γεωργίου το κλειδί να κλείσει το στόμα του.

Έτσι πίστευαν ότι θα δενόταν το στόμα του λύκου ή της αρκούδας και την άλλη μέρα θα έβρισκαν σώα τα ζώα τους.

Παρακολουθείστε το βίντεο μας που αφορά στην τιμή και τον εορτασμό των Τριών Ιεραρχών στον Πόντο

Οι Αρχιμεταλλουργοί του Πόντου

αρχιμεταλλουργοί,λατομεία,πόντου,γκιουμούς,μαδέν,ακντάγ,ακδάγ,μπουγά,μπερεκετλί,τσίψη,στυπτηρία,άργυρος,αργυρούποληΈτσι ονομάζονταν οι υπεύθυνοι προϊστάμενοι των μεταλλείων στις μεταλλευτικές περιοχές της Αργυρούπολης, Κρώμνης, Σαντάςς και Σταυρίν. Είχαν πλεονεκτήματα ειδικής προστασίας από το τουρκικό κράτος επειδή αποτελούσαν σπουδαιότατο φορέα πλούτου. Τα πλεονεκτήματα αυτά είχαν την προστασία του νόμου και του εκάστοτε Εμίνη (διοικητή της περιοχής). Σημαντικό προς αναφορά είναι το γεγονός ότι ενώ η διοίκηση της περιοχής ήταν δικαιοδοσίας του Εμίνη, η διοίκηση των μεταλλείων ήταν υπόθεση των αρχιμεταλλουργών δηλαδή των χριστιανών. Οι οικογένειες των αρχιμεταλλουργών πάντα ξεχώριζαν και κατείχαν κληρονομικά το δικαίωμα εκμετάλλευσης των μεταλλείων. Η Μητρόπολη Χαλδίας είχε γίνει εστία ομαδικών αναχωρήσεων προς το εσωτερικό της Μ. Ασίας και τον Καύκασο, Σιεμπίνκαραχισάρ – Ακ Ντάγ – Μερζεφούντα – Περεκετλή – Βουλγάρ – Σις Χατσήκιοϊ – Θεοδοσιούπολη – Κάρς – Βατούμ – Τιφλίδα – Μεσοποταμία – Συρία κ.α.

Δείτε το βίντεο για το Κιμίς - Γκιουμούς Μαδέν

Τοπάλ Οσμάν Φερεντίν Ζατέ. Ο μαύρος δαίμονας του Πόντου, β' μέρος

τοπάλ,οσμάν,οσμάναγάς,φερεντίνζατέ,σφαγέας,ποντίων,ελλήνων,γενοκτονία,τρίπολη,κερασούντα,πόντουΜετά την ανακωχή, όσοι Έλληνες είχαν καταφύγει στη Ρωσία άρχισαν να επιστρέφουν με ατμόπλοια που είχε επιτάξει η Ελληνική κυβέρνηση. Από το Σοχούμι αλλά και άλλα λιμάνια άρχισε να επιστρέφει ο Ποντιακός Ελληνισμός στις κοιτίδες του. Ο Ελληνισμός αυτός που εκδιώχθηκε με τους διωγμούς από τα χωριά και τις πόλεις όπου γεννήθηκε και έζησε.
Η τουρκική κυβέρνηση όμως άρχισε να ταράζεται και να ανησυχεί καθώς έβλεπε την Ευρωπαϊκή κίνηση των Ελλήνων Ποντίων για την απελευθέρωση του Πόντου αφενός, και αφετέρου την κατά κύματα επιστροφή των προσφύγων στην πατρίδα τους.Οι τουρκικές λιμενικές αρχές άρχισαν να προφασίζονται διάφορες δυσκολίες για να απαγορεύουν την παλιννόστηση των Ελλήνων του Πόντου. Έλεγαν ότι για πολιτικούς λόγους η Ρωσία στέλνει πληθυσμό στην τουρκία και ότι ο πληθυσμός αυτός, δήθεν, είχε μεταναστεύσει από τον Πόντο στη Ρωσία πριν από τουλάχιστον 50 χρόνια. Καθημερινά, στα λιμάνια συνέβαιναν πολλά έκτροπα από τους τούρκους οι οποίοι δεν δίσταζαν να αρπάζουν του Έλληνες παλιννοστούντες από τα μαλλιά. Κατά το δεύτερο εξάμηνο της ανακωχής ξεκίνησε μία βενζινάκατος από το Σοχούμι γεμάτη με Έλληνες Χριστιανούς, με προορισμό την Κερασούντα. Μεταξύ τους ήταν και ο Χάτσικας με τον αδερφό του απ την Κουλάκ – Καγιά μαζί με αρκετούς συγχωριανούς τους.  

Δείτε το δεύτερο μέρος του βίντεο για τον Οσμάν Φερεντίν Ζατέ

Τοπάλ Οσμάν Φερεντίν Ζατέ. Ο μαύρος δαίμονας του Πόντου, α' μέρος

τοπάλ,οσμάν,οσμάναγάς,φερεντίνζατέ,σφαγέας,ποντίων,ελλήνων,γενοκτονία,τρίπολη,κερασούντα,πόντουΠεντακόσια χρόνια δουλείας του έθνους κάτω από τον απηνέστερο ζυγό των τούρκων, δεν έχει να παρουσιάσει θλιβερότερη σελίδα από εκείνη την οποία αφήνει η αιματοβαμμένη εποχή του οσμάν αγά.Καμία αναλογία δε μπορεί να γίνει για τη θεομηνία με τις περιοδικές σφαγές τις οποίες από καιρού εις καιρόν εφάρμοζαν οι τουρκικές κυβερνήσεις κατά των χριστιανών.Είναι αλήθεια ότι οι τούρκοι προχωρούν σε διωγμούς πάντα με υποδείξεις των κυβερνήσεων τους, τις οποίες τις εφαρμόζουν με σύστημα και σχέδιο.Οι διαταγές του κομιτάτου και του απαίσιου κεμάλ μουσταφά περί ολοσχερούς καταστροφής των χριστιανών, βρίσκει τεράστια ανταπόκριση από τον τουρκικό πληθυσμό, ώστε δεν έμενε τίποτε άλλο παρά να δοθεί το σύνθημα της επίθεσης από ένα και μόνο άνθρωπο για να ζωντανέψει η κόλαση.Η τουρκική φυλή ερεθισμένη από τη γενική αποτυχία και τις συμφορές του γενικού πολέμου αφενός και αφετέρου συνηθισμένη στις σφαγές των ραγιάδων και στην υφαρπαγή των περιουσιών τους, ήταν έτοιμη να ξεθυμάνει εναντίων των ανυπεράσπιστων Ελλήνων.

Δείτε το πρώτο μέρος του βίντεο για τον Οσμάν Φερεντίν Ζατέ

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς

άγιος,βασίλειος,μέγας,κάλαντα,πρωτοχρονιάς,πόντουΚάλαντα Πρωτοχρονιάς 

Κουνάκας - Άνω Ματσούκα 

" Άγιος Βασίλης έρχεται απο την Καισαρεία, βαστά εικόνα και χαρτίν, χαρτίν και καλαμάριν, το καλαμάριν έγραφε και το χαρτί μιλούσε:
Βασίλη απόθεν έρχεσαι κι' απόθεν κατεβαίνεις;  Aπο τη μάνα μ' έρχομαι και στο σχολειό πηγαίνω. Πάλιν ακούσατ' Άρχοντες πάλιν να σας ειπούμε
ότι κι αύριον εστί ανάγκη να χαρούμε και να πανηγυρίσουμε περιτομήν Κυρίου, την εορτή του μάκαρος Μεγάλου Βασιλείου.
Κάνω λοιπόν αρχήν καλήν επαίνους να συνθέσω, τον Άγιον Βασίλειον δια να επαινέσω. Θα σας ειπώ τα θαύματα που έδειξεν Αυτός του
με του Θεού τη δύναμιν που ήτο βοηθός του. Με κάθε άλλην αρετήν σοφία πλουτισμένος, παρ' όλων εθαυμάζετο που ήτο διδαγμένος
της Καισαρείας γέννημα βλαστός Καππαδοκίας, ο ποιητής και λυτρωτής της θείας λειτουργίας. Είχε το αξίωμα της αρχιεροσύνης,
Αρχιερείς τον σέβονται, παπάδες τον τιμούνε, άρχοντες και ο λαός σκυφτοί τον προσκυνούνε.
Δότε κι εμάς τον κόπο μας, ας είναι χρόνος ορισμένος. Χρόνους πολλούς να χαίρεστε, πάντα ευτυχισμένοι,σωματικά και ψυχικά να είστε πλουτισμένοι "

Δείτε το βίντεο με τα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα της Αργυρούπολης του Πόντου 

More Articles ...