Υπάρχουν κάποιοι που ονομάζουν τους Ρωμιούς τους Έλληνες του Πόντου ως Λαζούς αλλά και εξ αυτών των Ελλήνων εκ Πόντου κάποιοι πράττουν το ίδιο. Μάλιστα για να εξάρουν τη σημασία αυτής της επωνυμίας στη συνείδηση τους αλλά και στις συνειδήσεις των άλλων, προσθέτουν και τούτο: ότι η επωνυμία αυτή προήλθε από την παρήχηση των δύο λέξεων «Ελλάς ζει» = Λαζοί.
Τα μεταλλεία άρχισαν και αυτά να παρακμάζουν μετά τον πόλεμο του 1827 ενώ είχαν διασκορπιστεί πολλοί κάτοικοι της Κρώμνης, το δε 1854 επήλθε η οριστική τους κατάλυση, καθώς η κυβέρνηση δεν υποστήριζε το σύστημα της τυραννικής εξαναγκάσεως των κατοίκων απ' τα γύρω χωριά στο να εργάζονται ως είλωτες στα μεταλλεία και προς τούτο εξέδωσε το Τανζιμάτ και ύστερα το Χάτι Χουμαγιούν, τα οποία απέδωσαν σε έναν έκαστο πολίτη οθωμανό πλήρη ελευθερία.
Γεωργία - Κτηνοτροφία. Οι αρχαίες ενασχολήσεις των πρώτων κατοίκων των οροπεδίων ήταν δύο: η γεωργία και η κτηνοτροφία, διότι υπήρχαν ως και υπάρχουν ακόμα λιβάδια και χωράφια αρκετά ώστε να συντηρήσουν ανθρώπους και κτήνη. Ήταν λοιπόν και ποιμένες και γεωργοί.
Μετά την παύση των εργασιών των μεταλλείων, οι Κρυφοί (Κρυπτοχριστιανοί) Κρωμναίοι μη διαβλέποντας καθόλου στο όφελος τους από την ισλαμική τους υπόσταση, θέλοντας μάλιστα να διαφύγουν και την στρατιωτική θητεία, εξάλλου είχαν στηρίξει πολύ τις ελπίδες τους στο Χάτι Χουμαγιούν, αυτό που επικύρωνε την ελευθερία της θρησκείας.
Από τους μεταλλευτές του 18ου αιώνα αναφέρονται ως άξιοι λόγου ο Τσαφράκογλους ή και Σταυράκογλους, ο Πάγκαλος και ο Αλή Αγάς ο οποίος ήρθε από την Σόπχαναν στη Μόχωρα. Από αυτόν τον Αλή αγά κατάγονται οι Βαϊζογληδες οι οποίοι κατά τον 10ο αιώνα χρημάτισαν διοικητές της Κρώμνης, και οι Αλιόγληδες του Αληθινού εκ των οποίων καταγόταν ο Μολά Πεχρέμ (όλοι οι παραπάνω ήταν κρυπτοχριστιανοί).
