Στην εσχατιά του Πόντου, πέρα απ' το Ερζερούμ (τη γη των Ρωμιών), στο Ερζιγγιάν υπήρχε μια χούφτα Ελλήνων μέσα σε ένα πληθυσμό 23.000 Τούρκων και Αρμενίων. Ελάχιστοι ακόμη και Έλληνες Πόντιοι γνωρίζουν την ύπαρξη και τη δράση της κοινότητος του Ερζιγκιάν.
Σύντομο περιγραφικό σημείωμα κ. Κυριάκου Σουμελίδου εκ Ξηρολίμνης για την ιστορία του χωρίου Βαρενού της Χαλδίας (Αργυρούπολης του Πόντου) αλλά και των κατοίκων του. Το χωρίον Βαρενού βρισκόταν στους πρόποδες του όρους Κουλάτ-Δάγ και πλησίον του ποταμού Γιαγλή-Δερέ, επι του Κορκοντίλου. Διοικητικά ανήκε στην υποδιοίκηση Αργυρουπόλεως απ' την οποία επείχε τέσσερις ώρες.
Το Ατά Παζάρ ήταν επαρχία της Νικομήδειας της Μικράς Ασίας. Τα Ελληνικά χωριά που κατοικήθηκαν από Ελληνοπόντιους ήταν τα: Κεστανέ μπουνάρ, Κιραζλή, Καρά μπελίτ, δύο χωριά με την ονομασία Τσοπάν γιατάκ, Κουρούτερε, Πάραλη, δύο χωριά με την ονομασία Γενή Ντάγ, Αρτίζπελη, Γιασ̆λίκεσκίτ, Σούπατακ, Κουρούμεσε, Τσ̆αλτάβαζ και Άχτας. Αυτά τα χωριά αποτελούσαν την επαρχία του Ατά Παζάρ που ονομαζόταν Καράσου.
Είναι πολλάκις δύσκολον αλλά και ευχάριστον συνάμα το έργον της ευρέσεως του ετύμου μιας λέξεως, διότι ως γνωστόν η ομίχλη του παρελθόντος ενίοτε δυσκόλως παραμερίζεται, αλλά αποδίδει ωσαύτως καρπούς ικανοποιήσεως στον γράφοντα αλλά και λίαν ευχαρίστους δια το όλον πόνημα ης περισυλλογής του λαογραφικού, γλωσσολογικού κλπ υλικού της όντως κιβωτού της αρχαιότητος, Ποντιακής γλώσσης, η οποία προστάζει τον καθένα να συνεισφέρει ότι δύναται προς Δόξαν της προσφιλούς μας Πατρίδος.
Στο απώτατο ανατολικό σημείο του Νομού Άγκυρας έκειτο ο κασαμπάς (επαρχία) Ακ Ντάγ Ματενί αποτελούμενος από 180 χωριά. Είχε την έδρα του στο Μεταλλείο Ακ Δαγ Μαδέν, πόλη που απείχε 300 χλμ. ανατολικά απ την Άγκυρα, περίπου 200 χλμ. νοτιοανατολικά της Σαμψούντας και περίπου 100 χλμ. δυτικά της Σεβάστειας.
