Στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου καταχωρήθηκε άρθρο περί της πόλεως της Κολωνείας, στο οποίο αναφέρεται ότι το όνομα αυτής οφείλεται στη ρωμαϊκή αποικία την οποία ίδρυσε ο Πομπήιος το 66 π.Χ. σε ανάμνηση της νίκης του κατά του Μιθριδάτη του Ευπάτορα βασιλέως του Πόντου.
Το χωρίον Τοχούζ (Εννέα) – Γαλατικός Πόντος – Το Ελληνικόν Μεταλλείον του Άκ Δάγ Μαδέν – Γεωργίου Κ. Φωτιάδη - Δεύτερο μέρος. Από το Τοχούζ καταγόταν και ο Ηλίας Αμπατζιάδης Μέγας προύχοντας (τον μνημονεύσαμε και ως ιεροψάλτη παραπάνω), αδελφός του Θεοδώρου Αμπατζιάδη.
Κάποτε ένας τούρκος ρώτησε το θείο μου που βρίσκεται το ηρωικό χωριό Τοχούζ. Ήταν γνωστό από τους αγώνες των παλικαριών του και πέρα από την περιοχή που Μαδέν. Το Τοχούζ βρίσκεται βορειοανατολικά του Εβτζή σε απόσταση 5 χιλιομέτρων και 20 χιλιομέτρων από το Μαδέν.
Εκκλησία
Συν τω χρόνω οι αρχικές οικογένειες αυξήθηκαν και ο αριθμός τους ανήλθε στις 20 περίπου. Ήταν ποτέ αυστηρά απαγορευμένη η οικοδομή ναών. Με την άδεια όμως του τοπικού αγά έκαναν για εκκλησία ένα ξύλινο μικρό παράπηγμα, στο οποίο εκκλησιαζόντουσαν. Τα Σουσούρμενα ή Σούρμενα του Πόντου του Αρχιμανδρίτου Βασιλείου Παπαδόπουλου (B Μέρος)
Οφείλουμε χάρες στον έγκριτο εν Αθήναις συμπατριώτη μας γνωστό μεγαλέμπορο κύριο Δημήτριο Γρηγοριάδη τέκνο των ευάνδρων Σουρμένων διότι κινούμενος από θερμό ενδιαφέρον για την ιστορία της ιδιαίτερης του πατρίδας, είχε την έμπνευση να αποταθεί στον πλέον κατάλληλο πρεσβύτη τον Πανοσιολογιώτατον Αρχιμανδρίτην Βασίλειο Παπαδόπουλο και να τον παρακαλέσει να γράψει ότι θα ήτο δυνατό για τα Σούρμενα.
