Δανείαχα και Κουσερά, χωρία της περιφέρειας Ματσούκας του Πόντου

Μήλ,κουσερά,χορτοκόπι,δανείαχας,παρχάρι,καγκελλορρύμ,παλαμασών,ματσούκα λέοντος,καβασίτου,ζαροκίλλης,κρύον,πεγάδ,ντεβόρ,χαψά,λαλών,βατέν,σάββογλη,μέξυλα,ματζούκα,τζεβιζλούκ,μουλάκα,σαντουρμά,δανειχώτες,σκιούρταν,ζώζεναν,κρώμνη,ποπάρζα,θανασίτικα,βυζέριξανΔανείαχα και Κουσερά

Σε όσα αξιόλογα γράφει περί το Χορτοκοπίου ο κ Αντώνης Παπαδόπουλος στο 11ο τεύχος της Ποντιακής Εστίας, θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω συμπληρωματικά τα ακόλουθα :
Δυτικά απ’ το όρος Μήλ στην κοιλάδα εκτός της αναφερόμενης Κουσεράς συμπεριλαμβάνεται στη συνέχεια το ονομαστό Παρχάρι της Δανείαχας το οποίο λεγόταν Θανασίτικα. Η μεν Δανείαχα ήταν το ελληνικό παρχάρι του ομώνυμου χωριού της Δανείαχας ενώ η Κουσερά το καθαρώς τούρκικο παρχάρι του ομώνυμου επίσης τουρκικού χωριού Κουσερά. Τα δύο αυτά παρχάρια ήταν σε πολύ μικρή απόσταση μεταξύ τους και χωρίζονταν από ένα ρυάκι που ονομαζόταν Καγκελλορρύμ όπου Ρωμηοί και τούρκοι έπλεναν τα ρούχα και τα βαρειά τους σκεύη.
Οι τούρκοι είχαν ποίμνες προβάτων ενώ οι Ρωμηοί μόνο κοπάδια με αγελάδες και βόδια. Οι παραθεριστές προμηθεύονταν κρέας και πρόβειο γάλα απ’ την Κουσερά.

Print

Αυτουρασάν Γαύζας του νομού Αμάσειας του Πόντου

αυτουρασάν,κάβζας,γάβζας,αμάσειας,πόντου,Κοτσακεχαγιά,Χαϊταλά,Γιόρογλου,Ταυσάντάγ,Αλογάς,τσαϊ,Οσμόν,ογού,ΠαγιάτΤο Ατουρασάν ήταν ένα αμιγώς Ελληνικό χωριό με 70 ελληνικές οικογένειες το οποίο υπαγόταν στην επαρχία Γαύζας του νομού Αμάσειας. Είχε μια εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους και ένα παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στα οποία λειτουργούσε ο μοναδικός ιερέας του χωριού, ο παπα-Χαράλαμπος.
Είχε ένα ελληνικό σχολείο με 45 μαθητές και με δάσκαλο τον Σταύρο του οποίου το επίθετο δεν το θυμάμαι. Καφενεία και άλλα μαγαζιά δεν υπήρχαν στο χωριό. Προύχοντες ήταν : ο πρόεδρος του χωριού, ο αντιπρόεδρος Ιωάννης, ο πατέρας μου Αναστάσιος Κοτσακεχαγιάς κι’ εγώ, ενώ οι μορφωμένοι ήταν : ο ιερέας, ο δάσκαλος και ο ψάλτης.
Το Ατουρασάν ήταν χωρισμένο σε τρείς μαχαλάδες :
Στο μαχαλά του Κοτσακεχαγιά, στο μαχαλά του Χαϊταλά και στο μαχαλά του Γιόρογλου. Η ύδρευση γινόταν από τρείς βρύσες. Λυράρηδες ή άλλοι λαϊκοί οργανοπαίκτες δεν υπήρχαν, ενώ ο μόνος τραγουδιστής του χωριού ήμουν εγώ που τραγουδούσα μεταξύ άλλων το τραγούδι : «πουγάρ πασιντανί τουράκ κισ» = “Η κοπέλα στη δροσερή βρύση”.

Print

Κιθάραινα και Αργαλή τα Σιμοχώρια της Τραπεζούντας

αργαλί,αργαλή,κιθάραινα,σιμοχώρια,τραπεζούντας,παρχάρια,λαογραφία,ποντιακήΚιθάραινα και Αργαλή τα Σιμοχώρια της Τραπεζούντας - Οικόσιτη αγελαδοτροφία – Βοσκές, βοσκοτόπια και μάντρες.

Δεν είμαι από τους μύστες της λαογραφίας, ωστόσο μια που ακόμα και η παραμικρή συμβολή στο λαογραφικό έργο των «Χρονικών του Πόντου» μπορεί να παίξει το ρόλο ψηφίδας στο μεγάλο ποντιακό ψηφιδωτό, δεν διστάζω να του προσφέρω το μικρό αυτό λαογραφικό σημείωμα. Γνωρίζω εκ των προτέρων ότι είναι ατελέστατο και ότι μόνο μια μικρούλα άκρη θα μπορέσει να σηκώσει απ’ το ειδυλλιακό πέπλο που πίσω του κρύβεται η βουκολική ζωή του τόπου μας. Η έρευνα μου εντοπίζεται σ’ ένα μόνο τοπικό σημείο, σ’ ένα δύο χωριά απ’ τα σιμοχώρια της μελαγχολικής πρωτεύουσας των Κομνηνών. Ξέρω ωστόσο (αν δεν γελιέμαι βέβαια) ότι εκτός από μερικά ονειροπαρμένα τραγούδια για παρχάρια, ρομάνες και παρχαρομάνες ή μερικές σκόρπιες εδώ κι εκεί γραμμές, η βουκολική μας ζωή δεν ερευνήθηκε συστηματικά. Ακόμη κι αν ερευνήθηκε και κατατάχτηκε το σχετικό υλικό, δεν έχει δημοσιευτεί σε όλη του την έκταση γιατί δεν φαίνεται να έχει γίνει πλατύς λόγος για στάνες, βοσκοτόπια, για την τυροκομική και βουτυροκομική και γενικά για τα γαλακτοκομικά μας προϊόντα, για το πλήθος των αντίστοιχων σκευών με τις ονομασίες τους, για τα τραγούδια που συνοδεύουν συχνά το άλμεγμα και το δουρβάνισμα, για τα γένη των γαλατοπαραγωγικών ζώων, αρνιών- γελαδιών – γιδιών ή ακόμα και των κρεατοπαραγωγικών ζώων, για τη μορφή της κτηνοτροφίας μας κατά τις διάφορες τοπικές περιφέρειες, οικόσιτη δηλαδή ή κοπαδιακή καθώς και γενικά για όλα όσα συνδέονται με τις ζωοκομικές ασχολίες στις γεωργικές και κτηνοτροφικές περιοχές στα κεφαλοχώρια, στα χωριά και στα χωριουδάκια.

Print

Το Ριζαίον ή Ριζούντα του Πόντου

Ριζαίον,Ριζούντα,Ρωμανού,Πασαγιάννη,Ρόση,Αργαλιά,Λαζούς,Καλοπόταμος,Άσκορος,Μεγαλοπόταμος,Καλοπόταμος,ποταμός,Ρίζιον,Αντών,Αρών,Αργαλειός,ΑτσάνΗ Ριζούς ως Κοινότης - Τοπογραφία 1885
Η κοινότητα της Ριζούντας περιλαμβάνει τις ενορίες Ρωμανού – Πασαγιάννη – Ρόση – Αργαλιά και Λαζούς.
Τα σύνορα της κοινότητας Ριζούντας ήταν απ τα ρωσικά σύνορα μέχρι του ποταμού Καλοπόταμου.
Στα όρια της κοινότητας Ριζούντας υπήρχαν οι ποταμοί : Άσκορος – Μεγαλοπόταμος – Καλοπόταμος και ο ποταμός Ρίζιον.
Την διοίκηση ασκούσε επταμελής Δημογεροντία με προεδρεύοντα τον αρχιερατικό επίτροπο, ενώ τα μέλη της εξελέγοντο σύμφωνα με τον κανονισμό της Μητροπόλεως από την αντιπροσωπεία των διαφόρων ενοριών. Όλοι μπορούσαν να είναι εκλέξιμοι καθώς δεν υπήρχαν περιορισμοί. Μπορούσαν να εκλεγούν : έμποροι, βιοτέχνες, επαγγελματίες, υπάλληλοι και επιστήμονες. Συνήθως εκλέγονταν οι πρεσβύτεροι οι πεπειραμένοι με κάποια σχετική μόρφωση. Οι εκλεγμένοι μετά τη λήξη της θητείας τους μπορούσαν να επανεκλεγούν.
Το σώμα των αντιπροσώπων εκτός των μελών της Δημογεροντίας, εξέλεγε και τους εφόρους των σχολείων, τους επιτρόπους των εκκλησιών και τις διοικήσεις των άλλων φιλανθρωπικών και κοινωνικών οργανισμών. Οι εκλογές γινόντουσαν στα κοινοτικά γραφεία αμέσως μετά τη λήξη της θητείας των προεκλεγμένων και τη λογοδοσίας του και την έκθεση των πεπραγμένων της Δημογεροντίας προς την αντιπροσωπεία.

Print

Το Ρυάκ της Χαλδίας της επαρχίας Τορούλ (Άρδασσας) του Νομού Τραπεζούντας

άρδασσα,ρυάκ,ρυάκιον,χαλδία,τορούλ,πόντουΤο χωριό Ρυάκ ή Ρυάκιο ανήκε στην επαρχία Τορούλ (Άρδασσας) του νομού Τραπεζούντας. Ήταν χωριό αμιγώς ελληνικό και είχε 100 περίπου κατοίκους που επιμερίζονταν σε 15 με 20 οικογένειες όλες ελληνικές. Ήταν ορεινό χωριό σε υψόμετρο 1500 μέτρα που περιβαλλόταν από ψηλά βουνά κατάφυτα από έλατα, πεύκα και βελανιδιές. Μεταξύ των γύρω βουνών ξεχώριζε το όρος Γκάγκανα στην κορυφή του οποίου υπήρχε ένας θεόρατος και επιβλητικός ογκόλιθος που δέσποζε στο γύρω τοπίο, πίσω απ τον οποίο βρίσκονταν τα χωριά Τσίτη και Κορόνιξα. Στην κοινότητα Ρυακίου υπάγονταν κι άλλα δύο πιο μικρά χωριά, το Μουρτσανή και το Παξόπον.

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ