Τα Φυτίανα ή Φιτιανάντων της Χαλδίας του Πόντου

φυτίανα,χαλδία,αργυρούπολη, κιμισχανά,πόντου,παναγία,γουμερά,ευθύμιος,φυτιάνων, αρχιμεταλλουργοί,άρδασσα, τσίτε,τσίτη,βασίλειος,ακεψιμάς,λάζαρος,περιστερεώτης,λάζαρος,σκρίβας,ιγνάτιος,χαλδίας,σαραχίτες,σαρασίτες,σκριβαίοι,βαρτιγιαννάντ,χατζηακεψιμάΚατά τον Γεώργιο Κάνιν, από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους 1204 μέχρι του 1924 πέντε μετακινήσεις απ τα παράλια προς τα μεσόγεια έλαβαν χώρα από τις οποίες η μεγαλύτερη είναι του 1665, όταν στην Τραπεζούντα οι τούρκοι κατέλαβαν τον ναό του Αγίου Φιλίππου και το 1685, όταν τούρκεψε η περιφέρεια του Όφη και ο επίσκοπος της Αλέξανδρος εξώμοσε και μετατρέποντας το όνομα του σε Σκεντέρ, διορίστηκε διοικητής Τραπεζούντος. Εκείνη την εποχή πολλά χωριά της Χαλδίας εποικίστηκαν από κατοίκους-φυγάδες των παραλίων χωριών. Αναφέρω μερικά ονόματα επιφανών οικογενειών του χωρίου Φιτιανάντων Χαλδίας Πόντου :
Σαραχίτες ή Σαρασίτες
Σκριβαίοι
Βαρτιγιαννάντ
Χατζηακεψιμά

Print

Η Χαβίανα της Χαλδίας του Πόντου

χαβίανα,χαλδία,αργυρούπολη,κιμισχανά,πόντου,παναγία,γουμερά,κλαδάς,πουταχίδης,σίλβεστρος,ευθύμιος,φυτιάνων,αρχιμεταλλουργοί,άρδασσα,τσίτε,τσίτηΗ Χαβίανα ήταν μεγάλο κεφαλοχώρι. Γενέτειρα του Σωκράτους Κλαδά- Πουταχίδη, συγγραφέως του βιβλίου “Η Εν Χαλδία Του Πόντου Ιερά Μονή Παναγία Γουμερά ”
Οι κάτοικοι της Χαβίανας διακρίνονταν για τη φιλομουσία τους αλλά και για το σκωπτικό τους πνεύμα.
Ο διάσημος γερμανός ζωγράφος και χαρτογράφος Ερ. Κίπερτ 1818-1899 περιηγητής της Μικράς Ασίας και συντάκτης πολλών βασικών χαρτών Ελλάδος και Ανατολής, αναφέρει σε μία μελέτη του για το περιοδικό Zeitschrift der gesellschaft fuv Erdkunde zu Berlin (1890), για τη διάδοση της Ελληνικής γλώσσας στην περιοχή του Πόντου, ότι η Χαβίανα είχε 100 Ελληνικές οικογένειες και έναν από τους μεγαλύτερους Ελληνικούς οικισμούς.

Print

Δανείαχα, Θανασίτικα, Βυζέριξα & Ποπάρζα της περιφέρειας Ματσούκας του Πόντου

Μήλ,κουσερά,χορτοκόπι,δανείαχας,παρχάρι,καγκελλορρύμ,παλαμασών,ματσούκα,λέοντος,καβασίτες,ζαροκίλλης,κρύον,πεγάδ,ντεβόρ,χαψά,λαλών,βατέν,σάββογλη,μέξυλα,ματζούκα,τζεβιζλούκ,μουλάκα,σαντουρμά,δανειχώτες,σκιούρταν,ζώζεναν,κρώμνη,ποπάρζα,θανασίτικα,βυζέριξανΠροχωρώντας απ’ το Τζεβιζλούκ απ’ την δημόσια οδό και έχοντας στα δεξιά μας το χωρίον Χαβά και αριστερά τις υπώρειες του χωρίου Χορτοκόπ σε απόσταση μισής ώρας εγγίζουμε την περιφέρεια της Δανείαχας η οποία βρίσκεται ανάμεσα στα ποτάμια Ματζούκας και Μουλάκας. Απ’ τα Μέξυλα ανεβαίνουμε στο χωριό και συναντάμε το ιστορικό σπίτι του Σάββογλη ανάμεσα σε καρποφόρα δέντρα. Ο Σάββογλης προσέφερε μέγιστες υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ματζούκα της οποίας υπήρξε σωτήρας και στα βαθιά του γεράματα επέστρεψε στο σπίτι του στην Κωνσταντινούπολη όπου και απέθανε. Περί αυτού έγραψαν οι : Πανάρετος Τοπαλίδης & Ιωάννης Κιουρτζίδης απ΄την Πτολεμαϊδα. Τελευταίος απόγονος του Σαββόγλη είναι ο νυν εν Θεσσαλονίκη διαμένων Ιωάννης Σαββουλίδης.
Μήλ, κουσερά, χορτοκόπι, δανείαχας, παρχάρι, καγκελλορρύμ, παλαμασών, ματσούκα, λέοντος, καβασίτες, ζαροκίλλης, κρύον, πεγάδ, ντεβόρ, χαψά, λαλών, βατέν, σάββογλη, μέξυλα, ματζούκα, τζεβιζλούκ, μουλάκα, σαντουρμά, δανειχώτες, σκιούρταν, ζώζεναν, κρώμνη, ποπάρζα, θανασίτικα, βυζέριξαν, πανάρετος, τοπαλίδηςΣε απόσταση 15 λεπτών ανηφορικού δρόμου φτάνει κανείς στο κέντρο της Δανείαχας. Η Δανείαχα υπήρξε θέρετρο παραθερισμού ακόμη και αυτών των Κομνηνών καθώς εκατέρωθεν αυτής υπάρχουν τα πανάρχαια κάστρα χτισμένα σε ύψος περί τα 20 μέτρα πάνω σε απόκρημνα βράχια των οποίων η είσοδος σήμερα είναι αδύνατη καθώς τα μονοπάτια έχουν καταστραφεί απ΄τις βροχές και την πάροδο των αιώνων. Οι παλιοί λέγουν ότι το όνομα Δανείαχα το έλαβε εκ των παλαιών πλουσίων κατοίκων και τραπεζιτών τρόπον τινά της περιφέρειας οι οποίοι δάνειζαν στους περίοικους.

Print

Δανείαχα και Κουσερά, χωρία της περιφέρειας Ματσούκας του Πόντου

Μήλ,κουσερά,χορτοκόπι,δανείαχας,παρχάρι,καγκελλορρύμ,παλαμασών,ματσούκα λέοντος,καβασίτου,ζαροκίλλης,κρύον,πεγάδ,ντεβόρ,χαψά,λαλών,βατέν,σάββογλη,μέξυλα,ματζούκα,τζεβιζλούκ,μουλάκα,σαντουρμά,δανειχώτες,σκιούρταν,ζώζεναν,κρώμνη,ποπάρζα,θανασίτικα,βυζέριξανΔανείαχα και Κουσερά

Σε όσα αξιόλογα γράφει περί το Χορτοκοπίου ο κ Αντώνης Παπαδόπουλος στο 11ο τεύχος της Ποντιακής Εστίας, θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω συμπληρωματικά τα ακόλουθα :
Δυτικά απ’ το όρος Μήλ στην κοιλάδα εκτός της αναφερόμενης Κουσεράς συμπεριλαμβάνεται στη συνέχεια το ονομαστό Παρχάρι της Δανείαχας το οποίο λεγόταν Θανασίτικα. Η μεν Δανείαχα ήταν το ελληνικό παρχάρι του ομώνυμου χωριού της Δανείαχας ενώ η Κουσερά το καθαρώς τούρκικο παρχάρι του ομώνυμου επίσης τουρκικού χωριού Κουσερά. Τα δύο αυτά παρχάρια ήταν σε πολύ μικρή απόσταση μεταξύ τους και χωρίζονταν από ένα ρυάκι που ονομαζόταν Καγκελλορρύμ όπου Ρωμηοί και τούρκοι έπλεναν τα ρούχα και τα βαρειά τους σκεύη.
Οι τούρκοι είχαν ποίμνες προβάτων ενώ οι Ρωμηοί μόνο κοπάδια με αγελάδες και βόδια. Οι παραθεριστές προμηθεύονταν κρέας και πρόβειο γάλα απ’ την Κουσερά.

Print

Αυτουρασάν Γαύζας του νομού Αμάσειας του Πόντου

αυτουρασάν,κάβζας,γάβζας,αμάσειας,πόντου,Κοτσακεχαγιά,Χαϊταλά,Γιόρογλου,Ταυσάντάγ,Αλογάς,τσαϊ,Οσμόν,ογού,ΠαγιάτΤο Ατουρασάν ήταν ένα αμιγώς Ελληνικό χωριό με 70 ελληνικές οικογένειες το οποίο υπαγόταν στην επαρχία Γαύζας του νομού Αμάσειας. Είχε μια εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους και ένα παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στα οποία λειτουργούσε ο μοναδικός ιερέας του χωριού, ο παπα-Χαράλαμπος.
Είχε ένα ελληνικό σχολείο με 45 μαθητές και με δάσκαλο τον Σταύρο του οποίου το επίθετο δεν το θυμάμαι. Καφενεία και άλλα μαγαζιά δεν υπήρχαν στο χωριό. Προύχοντες ήταν : ο πρόεδρος του χωριού, ο αντιπρόεδρος Ιωάννης, ο πατέρας μου Αναστάσιος Κοτσακεχαγιάς κι’ εγώ, ενώ οι μορφωμένοι ήταν : ο ιερέας, ο δάσκαλος και ο ψάλτης.
Το Ατουρασάν ήταν χωρισμένο σε τρείς μαχαλάδες :
Στο μαχαλά του Κοτσακεχαγιά, στο μαχαλά του Χαϊταλά και στο μαχαλά του Γιόρογλου. Η ύδρευση γινόταν από τρείς βρύσες. Λυράρηδες ή άλλοι λαϊκοί οργανοπαίκτες δεν υπήρχαν, ενώ ο μόνος τραγουδιστής του χωριού ήμουν εγώ που τραγουδούσα μεταξύ άλλων το τραγούδι : «πουγάρ πασιντανί τουράκ κισ» = “Η κοπέλα στη δροσερή βρύση”.

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ