Το χωρίον Πελικπάς του Κάρς της Ρωσίας

πελικπάς,τουκάνια,καύκασος,φλώρινα,χασκενιλή,γιατάχ,αφεντή,γιανάχ,ψηλόν,ραχ̌ίν,βερισάν,λάλογλη,γάμισλη,σαρήγαμής,τιβίκ,πεζικιπκάν,χαρπαντίδης,γιαλαμάς,πολατίδης,τίκ,ομάλ,λάζικον,τσαϊνικίος,τσαϊνικίας,σαρίγλ,σαρίγουζ,σαρίκουζ,ταντουρουχλέτ,τσίπλαχληΤο Πελκιπάς ήταν αμιγώς Ελληνικό χωριό με τριακόσιες οικογένειες και υπαγόταν στην επαρχία Κάρς του νομού Κάρς. Στο χωριό υπήρχαν τρία μπακάλικα τα οποία τα χρησιμοποιούσαν και ως καφενεία και τα οποία ανήκαν στους : Χαρπαντίδη Εμμανουήλ, Ασλανίδη Κωνσταντίνο και Μαυρόπουλο Πέτρο. Είχαν μια εκκλησία (ναό) του Αγίου Προφήτη Ηλία με εφημέριο τον παπα Γιάννη, ένα παρεκκλήσι του Αγίου Κωνσταντίνου και ένα ελληνικό σχολείο με 150 μαθητές περίπου. Οι δάσκαλοι του χωριού ήταν οι : Θεόδωρος Χιτσιρικλής, Λάζαρος Τουτουνής και Αλέξανδρος Τσιπλαχλής. Οι προύχοντες του χωριού ήταν οι : Λάζαρος Μαυρόπουλος και Ιορδάνης Μαυρόπουλος, Περικλής Καγιαλίδης, Αλέξανδρος Γιαλαμάς, Θεόδωρος Πολατίδης, Βασίλειος Σολωμονίδης, Κλήμης Μαυροκεφαλίδης, Κωνσταντίνος Ασλανίδης και Χαράλαμπος Ασλανίδης, Ισαάκ Παυλίδης και ο πρόεδρος του χωριού Σπυρίδων Αλεξιάδης.

Print

Η Γαλλίανα, το Πυργί, Αη-Παύλον, Του Δράκ’ το λιμνίν και ο Αη-Γεώργης ο Περιστεράς της Ματσούκας του Πόντου

γαλλίανα,πυργί,αεπαύλον,δρακολίμν,περιστεράς,περιστερεώτας,ροδοπόλεως,μητρόπολη,τσαγκά,ρωμανού,μαντρανού,μισαηλάντων,ζαβρία,αρμενή,σεϊτανάντων,κοτύλια,λιβάδια,κουταλά,τεμιρτζάντων,βάλαινα,ζίλμα,τσουπανού,πυξίτης,όλασσα,διπόταμον,κουστουλάντων,σκαλίτα,κουρκουρέας,γουδουλά,κάστρονΗ Γαλλίανα ήταν μια περιοχή του Νομού Τραπεζούντας, στην επαρχία Ροδοπόλεως, με 18 χωριά από τα οποία τα 14 ήταν ελληνικά και 4 τουρκικά. Τα ελληνικά χωριά που βρίσκονταν στ’ αριστερά του ποταμού Γαλανού (παραποτάμου του Πυξίτη) ήταν : Του Τσαγκάρ ή Ρωμανού, του Μαντρανού, του Μισαηλάντων, η Ζαβρία, του Αρμενή, του Σεϊτανάντων, τα Κοτύλια, τα Λιβάδια, ενώ στα δεξιά του ποταμού κείτονταν τα χωριά : Κουταλά, Τεμιρτζάντων, Βάλαινα, Ζίλμα και Τσουπανού. Το τελευταίο χωριό της Γαλλίανας επ’ ονόματι Κουστουλάντων, βρισκόταν στην άλλη πλευρά της Γαλλίανας απέναντι από το μοναστήρι τ’ Αγεργί’ του Περιστερά, στον παραπόταμο του Γαλανού (του Κουστουλάντων το Ποτάμ’) που ενώνονταν με τον Γαλανό ποταμό, στον Διπόταμο, λίγο πιο κάτω από το χωριό Όλασσα. Ενωμένα πλέον τα δύο ποτάμια ως “Διπόταμον”, χύνονταν στον Πυξίτη ή της Παναγίας το ποτάμ’ ή του Μιχιρτζή και μαζί από κει και πέρα ως Πυξίτης χύνονται στην Μαύρη θάλασσα αριστερά της Τραπεζούντας.
Το όρος Γουδούλ’, πάνω στο οποίο βρισκόταν του Γουδουλά ο Κάστρον, χώριζε την Γαλλίανα από την Ματσούκα ανάμεσα στα χωριά Βάλαινα απ’ την πλευρά της Γαλλίανας και Σκαλίτα απ΄την πλευρά της Ματσούκας.
Του Σκαλίτα (το χωρίον) ήταν πατρίδα του ξακουστού καθηγητή και συγγραφέα Περικλή Τριανταφυλλίδη που έχει αφήσει σημαντικά έργα : τα «Ποντικά» και τους «Φυγάδες».

Print

Απ' την Δέσμενα της Χαλδίας στο Σεμέν και Καρακιόλ των Κοτυώρων του Πόντου

δέσμενα,χαλδία,άρδασσα,τσάμπασιν,ορτού,κοτύωρα,κερασούντα,έρπαα,καρακιόλ,γαράγιαχα,σεμενλήδες,παζάρσουγή,γιαγλάγηζη,χαράτς,τουτουγιάδες,κετιάλογλου,απτάλ,ποντιακή,ιστορίαΑγαπητή Εστία,
Είμαι κι εγώ Πόντιος, γέρος στο σώμα, νέος όμως στην καρδιά και στους πατριωτικούς μου πόθους. Τα 74 χρόνια της ζωής μου τα επέρασα ως εξής : Τα 11 πρώτα παιδικά μου χρόνια τα επέρασα εις το χωρίον Σεμέν της περιφέρειας Κερασούντος. Τα 35 χρόνια νεανικής και ανδρικής μου ηλικίας τα επέρασα εις τα Κοτύωρα (Ορδού) και τα τελευταία 28 μου χρόνια τα επέρασα εδώ εις την Κατερίνη. Παρακολουθώ τον τύπον μας με μέγα δε σέβας και ευλάβεια για όσα γράφονται και εκδίδονται δια τον αλησμόνητο μας Πόντον.
Κατά τα έτη 1740 και πρίν, την εποχή των Γενιτσάρων στο χωρίον Δέσμενα κοντά στον Καζά της Αρδάσσης (περιφέρεια Αργυρούπολης) οι χριστιανοί καταπιέζονταν αγρίως από τους τούρκους. Ήταν η μαύρη εποχή που ο αγάς ή ο μπέης του χωριού είχε το δικαίωμα να κοιμηθεί με την νεόνυμφη χριστιανή την πρώτη νύχτα του γάμου και που οι διωκόμενοι έλληνες χριστιανοί μηχανεύονταν απειράριθμα τεχνάσματα προκειμένου να αποφύγουν την απαίτηση αυτή. Το πλέον σύνηθες ήταν η στέψη των κοριτσιών σε μικρή παιδική ηλικία και η απομάκρυνση των νεονύμφων.

Print

Τα χωριά της Ματσούκας του Πόντου μέσα από τον ποιητικό λόγο του χωρίου Καπίκιοϊ

Αβραμάντης,αλωνάκια,ξηρολίμνη,κοζάνης,χωρία,ματσούκα,καπήκιοϊ,γαλλίανα,κοσμά,σπέλια,χορτοκόπι,παπάρζα,χαψίκιοϊ,κουνάκα,χαμουρή,σάντα,άγουρσα,λαραχανή,κουσπιδή,λιβερά,τζεβιζλούκΉταν κάτι συνηθισμένο στα χωριά του Πόντου να περιγράφουν με στίχους πάντοτε με σατυρική διάθεση τις ιδιότητες προσώπων και πραγμάτων.
Δείγματα αυτού του είδους της λαϊκής μούσας, μας έστειλε και ο φίλος κ Ι. Αβραμάντης όπως τα άκουσε από τον πρεσβύτη κ. Νικ. Βασιλειάδη, Καπηκιοέτεν στην καταγωγή, διαμένων τώρα στα Αλωνάκια Ξηρολίμνης Κοζάνης τα οποία δημοσιεύουμε παρακάτω :
Στο τέλος των στίχων αυτών που μας πληροφορούν πιο προϊόν παρήγετο κατεξοχήν σε κάθε χωριό, παραθέτει ακόμη τέσσερις με άλλη υπόθεση με την επιγραφή «θρύλος».

Print

Η Χάρσ̌ερα της Χαλδίας του Πόντου

χάρσ̌ερα,τραπεζούντα,ερζερούμ,κάνεως,ποταμού,χατσάντων,καλτάντων,ζεϊνεπέντων,τσαπαϊλάντων,γοδονάντων,ρωμανάντων,κρυπτοχριστιανοί,οσμαναγάντων,καλτάντων,διακονάντ,γαληνάντ,καλτάντ,δυναστεία,κομνηνών,κομονόσταφος διάκονα,ομάλια,Η Χάρσ̌ερα βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Κάνεως, στη δημόσια οδό Τραπεζούντας - Ερζερούμ και απέχει μία ώρα από την Αργυρούπολη. Πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών αριθμούσε 70 οικογένειες ήτοι περί τους 350 κατοίκους. Ήταν ένα αμιγώς ελληνικό κεφαλοχώρι. Πέριξ της Χάρ̌σερας και εκατέρωθεν αλλά και στην αντίπερα όχθη του Κάνεως βρίσκονταν οχτώ ενορίες με ξεχωριστό όνομα η κάθε μία.
1. Η Διάκονα με 250 κατοίκους, αμιγώς ελληνική, όπου διατηρούσαν επτατάξια Σχολή με 4 διδασκάλους και ναό προς τιμή του Αγίου Κωνσταντίνου.

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ