Γεωγραφικόν και Ιστορικόν Λεξικόν των Χωρίων, Κωμοπόλεων και Πόλεων της Χαλδίας α' μέρος

χαλδία,μεσοχάλδιο,αργυρούπολη,άρδασσα,κιμισχανά,τραπεζουνταΜέρος Πρώτο

Ο Άγιος Ιωάννης πολύ μικρό χωριό αποτελούμενο από 5 οικήματα στη Μούζενα, με ναό απ’ τη Βυζαντινή εποχή. Διατηρείται ευλαβικά απ’ τους τούρκους λόγω της θαυματουργικής του δύναμης. Κείται μεταξύ των χωρίων Χάραβας και Μασούρας σε κατωφερές έδαφος.


Ο Άγιος Ιωάννης ο Νιβαίνης. Κείται κοντά τον ποταμό της Νιβαίνης. Είχε 50 ομογενείς (ελληνικές) οικογένειες και ναό προς τιμήν του Αγίου ενδόξου προφήτου Προδρόμου οπότε κατά την 29η Αυγούστου γινόταν μεγάλη πανήγυρις στην οποία συνέρρεε πλήθος κόσμου απ’ όλη την Χαλδία. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με την γεωργία και οι άνδρες στη Ρωσία μετέρχονταν το επάγγελμα του κτίστη (όπως στην περισσότερες περιοχές στον Πόντο, έτσι κι εδώ οι άρρενες Έλληνες ξενιτεύονταν ως οικονομικοί μετανάστες). Με τον ερχομό τους στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στον Καλλιθέα Αλεξανδρουπόλεως και στην Νέα Αργυρούπολη (Στρέζοβον) του νομού Κιλκίς.

Παρακολουθείστε το πρώτο μέρος του αφιερώματος μας στα χωριά της Χαλδίας

Print

Παιδικές αναμνήσεις από ένα ταξίδι στη Λειβερά

λιβερά,λειβερά,τραπεζούντα,ματσούκα,πόντοςΉταν Μάϊος μήνας. Σε μία απ’ τις μαγευτικές του μέρες, ένιωσε η παιδική μου καρδιά, μια ανέκφραστη χαρά για να την θυμάμαι τόσο καλά και να την διατυπώνω έτσι άτεχνα στο χαρτί. Έπειτα από μια διαρκή μονοτονία που πέρασα στη γλυκιά πατρίδα μου την Τραπεζούντα. Εκτός απ’ τη θάλασσα που την λάτρευα και το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας που φοιτούσα, δεν εγνώριζα τίποτε άλλο, παρά μόνον τον Πόζ –τεπέ (Φαιόν λόφον), όπου το μοναστήρι της Παναγίας Θεοσκεπάστου, τη Δαφνούντα όπου το λιμάνι της πατρίδος μου και τα Εξώτειχα όπου τα κάστρα των Κομνηνών αυτοκρατόρων. Ο υπόλοιπος Πόντος, μου ήταν σκοτάδι- άγνωστος.
Γι’ αυτό μου άφησε τις καλύτερες αναμνήσεις στον παιδικό μου βίο ένα ταξίδι που έκανα στο εσωτερικό του Πόντου. Η οικογένεια μας, έμενε από καιρό στην Τραπεζούντα. Ο πατέρα μου όμως εργαζόταν με τον αδερφό του στο Τζεβιζλούκ. Στην Τραπεζούντα μέναμε στο σπίτι του παππού μου κοντά στην ακρογιαλιά.
Πόσα όνειρα σβήσανε ! Πόσες παιδικές τρέλες κύλισαν γοργά-γοργά σαν άνεμος ! Τα μάτια μου γεμίζουν δάκρυα σαν συλλογίζομαι τα ευτυχισμένα εκείνα χρόνια. Δεν είναι πολύς καιρός που παντρεύτηκε η αδερφή μου και πήγε για παραθέρισμα στη Λιβερά. Μου γεννήθηκε τότε η επιθυμία να γνωρίσω τη μαγευτική αυτή κωμόπολη όπου ήταν η αδερφή μου και η θεία μου και το Τζεβιζλούκ όπου ο ήταν ο θείος μου με τη γιαγιά μου.
Ο θείος μου δεν άργησε να φανεί απ΄το Τζεβιζλούκ στην Τραπεζούντα. Τον παρακάλεσα να με πάρει μαζί του. Δέχτηκε πρόθυμα. Από το βράδυ, η μητέρα μου ετοίμασε τα χρειώδη για το ταξίδι και το πρωι κατά τις 4 η ώρα ξεκινήσαμε για το χάνι όπου ο θείος μου άφησε κάτι εμπορεύματα που αγόρασε. Το χάνι ήταν στο Μετόχι, όπως ελέγετο, ένα είδος μοναστηριού με πολλά κελιά και διαμερίσματα, με στάβλους και με μια μεγάλη αυλή.

Παρακολουθείστε το σχετικό μας βίντεο για την Λειβερά - Λιβερά της Ματσούκας

Print

Πόθεν το όνομα της Πουλαντζάκης του Πόντου

πουλαντζάκη,πουλαντζάκι,πόντου,πουλαντζάκ,βαλαβάνης,παστιάδης,πουλμάκ,πουλουνμάκ,πουλανμάκ,βώνα,ιασονίου,πιραζίζ,καράδερέ,ιντσουγάζ,παζάρσουϊ,κεψύλ,κυψέλη,μέλεξε,μέλισσα,εναέτ,πάτλαμα,πλάτανοι,κεσάπ,κασσιόπς,ασσύροοι,χαλδαίοι,περαντζάκιν,μαχαλά,χαλδιακόν,αρμενοκαππαδοκικό,θέμα,στρατιοτόπια,έλλενοι,λίμνια,λιμνία,κερασούντα,κοτύωραΠολλοί ασχολήθηκαν κατά καιρούς με την πιθανή προέλευση της ονομασίας της πόλεως Πουλανζάκης.
Αρχικά ο μακαρίτης Π. Παυλίδης ο μετέπειτα παπά Κύριλλος, ο Ιωάννης Βαλαβάνης, ο γνωστός λόγιος Θεμ. Παστιάδης ο διατελέσας και διευθυντής των εκπαιδευτηρίων Πουλανζάκης και άλλοι. Δεν κατέληξαν όμως κατά τις έρευνες τους σε αποκρυσταλλωμένη έγκυρη γνώμη για την ετυμολογία αυτού του τοπωνυμίου. Αυτές οι έρευνες ήταν φυσικό να αποτύχουν, αναφέρει ο κ Γεώργιος Βαλαβάνης καθώς βασίζονταν στην εκδοχή ότι η λέξη Πουλαντζάκη ήταν τουρκική και επομένως απ΄τις τουρκικές ρίζες θα έπρεπε να γίνει η γλωσσική και φιλολογική ερμηνεία.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Πουλαντζάκη του Πόντου

Print

Η Ίμερα του Πόντου (Περιφέρεια Χαλδίας)

ναος,αγιου,ιωαννη,ίμερα,πόντου,χαλδίαΗ Ίμερα ήταν ένα απ τα αμιγώς ελληνικά χωριά του Πόντου στην περιοχή της Αργυρούπολης συνεχόμενη με την Κρώμνη και σε απόσταση 80 περίπου χιλιομέτρων νοτίως της Τραπεζούντας.
Με τα ολόλευκα της οικήματα απ την μαρμαρώδη πέτρα του τόπου και με τις συνεχόμενες ενορίες της είχε πανοραμική όψη πολίχνης και την ετραγούδησε ο στίχος : “Η Ίμερα, η Ίμερα σαέρ και πολιτεία, τα κορτσόπα ‘θες έμορφα, μικρά και μερακλία”
Βρισκόταν σε υψόμετρο 1500 μέτρων στις υπώρειες του θρυλικού Θήχου ήταν προικισμένη με σπάνιο υγιεινό κλίμα και με πλούσιες φυσικές καλλονές.
Η θέση της Ίμερας ήταν ορεινότατη κοντά στην αφετηρία του ποταμού, εκατέρωθεν του οποίου υπήρχαν περί τα 25 αμιγή ελληνικά χωριά.
Τα βουνά της αποτελούσαν συνέχεια του ιστορικού βουνού Ζύγανα απ την κορυφή του οποίου οι Μύριοι του Ξενοφώντα αντίκρισαν την πολυπόθητη θάλασσα του Ευξείνου Πόντου.
Ο οικισμός της ανάγεται στους φυγάδες μετά την άλωση της Τραπεζούντας το 1461.
Τούτο μαρτυρούν ο ναός της Ίμερας προς τιμή του Αγίου Ευγενίου πολιούχου της Τραπεζούντας , τα βυζαντινά επώνυμα όπως : Χαλδογιαννάντων, το βυζαντινό μοναστήρι της προς τιμή του Αγίου Ιωάννη και τα ελληνοπρεπή της έθιμα.

Δείτε το αφιερωματικό βίντεο στην Ίμερα, Αργυρουπόλεως Πόντου

Δείτε επίσης κάτι άλλο αξιόλογο για τη λαογραφία της Ίμερας

Print

Σούρμενα, Σούρμαινα Πόντου

σούρμενα,σουσάρμενα,πόντου,κελώνσα,1908Σύγχρονη ονομασία: Sürmene
Η πρωτεύουσα της σύγχρονης κώμης και ο όρμος της, που επεκτείνεται μέχρι το σημερινό Αρακλί, κατά την αρχαιότητα είχε διαδοχικά τις ονομασίες Ψωρών Λιμήν, Ύσσος Λιμήν, Σουσάρμια, Σουσάρμαινα και Σουσούρμαινα.
Στην ευρύτερη περιοχή, που συμπεριλαμβάνει και τις επαρχίες Αρσίν και Αρακλί το 16ο αι. υπήρχαν τουλάχιστον 100 χωριά, τα οποία μέχρι το 1515 ήσαν όλα αμιγώς ελληνικά.

Δείτε το αφιερωματικό βίντεο για τα Σούρμενα του Πόντου


σούρμενα,σουσάρμενα,πόντουΣύμφωνα με τα οθωμανικά αρχεία εδώ λειτουργούσαν τα βυζαντινά μοναστήρια του Αγίου Ιωάννου, του Σωτήρος ή μονή του Χάλδου, του Αγίου Φιλίππου, του Αγίου Φωκά, του Σεβαστού, του Ιησού Χριστού, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Θεοδώρου του Γαβρά (στο χωριό Ασσού) καθώς και τα μοναστήρια Φάρος, Στύλου, Σκαλιάρη και Γερακαριστός, που αφορούν πιθανόν τοπωνύμια στα οποία ήταν χτισμένα μοναστήρια.
Τα ελληνικά χωριά της περιοχής άρχισαν να εξισλαμίζονται από τα μέσα του 16ου αιώνος.
Στην περιοχή των Σουρμένων, σχεδόν όλα τα χριστιανικά χωριά βρίσκονταν γύρω από το ποτάμι Μοναχός και Μικροπόταμος (Κιουτσιούκντερε), ενώ τα τουρκικά απλώνονταν στην περιοχή του ποταμού Καράσου. Μερικά από τα χωριά αυτά παρέμειναν χριστιανικά μέχρι το 1922.
Στα Σούρμενα υπήρχαν εξαιρετικά επιδέξιοι μαχαιράδες, τεχνίτες που κατασκεύαζαν μαχαίρια, τα οποία ήταν ξακουστά σ' ολόκληρη την Τουρκία. Επίσης, στην παραλία των Σουρμένων υπήρχαν ναυπηγοί που κατασκεύαζαν ξύλινες βάρκες και πλοιάρια.

 

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ