Η διάλεκτος του Πόντου και ιδιαίτερα της Σαντάς, είναι μια από τις χαρακτηριστικότερες ελληνικές διαλέκτους. Σώζει τον μεσαιωνικό, τον βυζαντινό χαρακτήρα της, με πολλούς γλωσσικούς και γραμματικούς τύπους και λέξεις αρχαϊκές, ακόμα δε και ομηρικές.
Στην μακραίωνη ιστορία της Ελληνικής γλώσσας πολλές λέξεις επι αρκετούς αιώνες έπαυσαν να υπάρχουν στα γραπτά μνημεία και ως εκ τούτου θεωρήθηκαν απηρχαιωμένες και άχρηστες.
Ο Άιον εμουν.
Εσ'χωρεμέντσα η μάνα μ' η Κερεκή ας σοι Τοσουνάντας, -απέσ' 'ς σ' Ακ Ντάγ Ματέν εκάθου'μνες- έλεε με: «Όντας 'α 'φεύαμε για την Ελλάδα, επήαν όλ' οι γαρήδες τη χωρί' απάν' ΄ς σο Τάσ-Πουγάρ, έτονε πεγάδ' εκεικά».
Η Γαϊτέ και ο χορόν Σαρούγουζ
Τ' εμέτερον εκάθουνταν 'ς έναν χωρίον Μπαχραμλί τη Σεβασί τ' έλεγαν. Έρχουτουν ο τούρκον ετουπλάευεν τη μακτάν, έρχουτουν 'ς ση μουχτάρ'. Έναν εβδομάδαν εκάθουτουν.
Δίστιχο
Ας τρώγομες και πίνομες κ' εμείς ας τραβωδούμες,
Αβούτο κόσμον ψεύτικον, εμείς πάντα 'κί ζούμες.
Γιούρας Σαρακασίδης γενν. 1957 - Γκελεντζίκ Ρωσίας - πρόγονοι απο περιοχή Αμισού - Μαυρόβατος Δράμας 1991
