Το Μπουγάρ Μαντέν και τα πέριξ ποντιακά χωρία

Μπουγάρ,μαντέν,μαλέζ,τρίμαν,βραστάρ,διβάνι,χαρπιγιέ,ουρφιγιέ,πελεμεδίκ,καβουκλή,οβατζίκ,περικετλή,χαλδία,αργυρούπολη,νίγδη,μουτεσαριφλίκι,άδανα,ικόνιο,κόνγια,καϊμακαμλήκι,μαδεντζίδες,ματεντζήδες,καισάρεια,σεβάστεια,ερζερούμ,μαδέν,καζασή,χαμηδιέ,καζασή,σετζαεττίν,τζιρούτ,μουρτεσίνη,δζιφτέχάν,κορασίτας,τσουντσούνας,στουπίταςΗ επαρχία Μπουγάρ Μαδέν (μεταλλείο του Ταύρου) βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νομού Ικονίου το οποίο χωρίζεται από τον νομό Αδάνων. Διοικητικά υπαγόταν στον νομό Ικονίου (Κόνγια) και είχε ως Μουτεσαριφλίκι την Νίγδη όπου ήταν και η έδρα του υποδιοικητή. Καϊμακαμλήκι μέχρι το 1910 ήταν το Μαδέν γι’ αυτό και οι κάτοικοι ονομάζονταν Μαδεντζίδες. Μετά το 1910 η έδρα τις υποδιοίκησης μεταφέρθηκε στο Ουλού-κουσ̌λά όπου υπήρχε σιδηροδρομικός σταθμός της γραμμής Κωνσταντινούπολης-Βαγδάτης που βρισκόταν στο κέντρο δημόσιας οδού που οδηγούσε προς Καισάρεια, Σεβάστεια, Ερζερούμ.
Η επαρχία αυτή περιλαμβάνει 32 τουρκικά χωριά και τρία αμιγώς ελληνικά που κατοικούσαν έλληνες ποντιακής καταγωγής. Αρχικά ονομαζόταν Χαμηδιέ Καζασή ενώ μετέπειτα Σετζαεττίν και τελευταία Μαδέν Καζασή, με έδρα το Μπουγάρ Μαδέν στις υπώρειες του χιονοσκεπούς όρους Ταύρος. Είχε πεντακόσιες πενήντα ελληνικές οικογένειες και τέσσερις τουρκικές (από τον Πόντο). Οι μόνοι τούρκοι στην περιοχή ήταν οι υπάλληλοι της διοικήσεως.

Print

Η Γαράσαρη και τα είκοσι οκτώ χωριά της

Ασαρτζούκ,λίτζασσα,καταχώρι,κοϊνίκ,εσκίκιοϊν,τάμζαρα,οβατζούκ,κέϊλικα,αλούτζε,αγούτερεσί,χατζήκιοϊν,έσκιονε,σουπάχ,σιτσάχ,λάππα,κόρατζα,ιστρεφή,φέϊλερε,καράκεβεζίτ,μπάλτσανα,τρουπψή,καλετζούκ,καγιάντιπή,έσολα,ισπαχάν,αλισάρ,κάλτσασσα.Η εκκλησιαστική επαρχία Κολωνίας και Νικοπόλεως διαιρείτο εκκλησιαστικώς σε εννέα τμήματα : Νικοπόλεως, Αλύτζαρας, Σού-Σεχρί, Κερτζενισίου, Τζίτ, Χαπεσίου, Κοϊλε Χισάρ, Γιαϊλέ-Γιουζί, & Κιρικίου.
Το αχανές βυζαντινό κράτος για να διοικηθεί καλά και για να περιφρουρήσει τα σύνορα του, είχε 19 θέματα. Θέματα λεγόντουσαν μεγάλες ακριτικές περιφέρειες οι οποίες αποτελούσαν ιδιαίτερη διοικητική μονάδα με καθορισμένα σύνορα. Τα θέματα διοικούνταν από στρατηγούς. Τα πρώτα θέματα ιδρύθηκαν στα ανατολικά σύνορα της Μικράς Ασίας και ήταν κατ’ αρχάς τέσσερα στον αριθμό. Κατόπιν ιδρύθηκαν σε όλη την επικράτεια και έγιναν συνολικά δέκα εννέα. Ένα από αυτά, το έκτο κατά σειρά θέμα ήταν της Κολωνίας, στο οποίο υπαγόταν και η Νικόπολη – Γαράσαρη.

Print

Απ' το Ρίζαιο (Ριζούντα) του Πόντου στην Ελλάδα

ρίζαιο,ριζούντα,γιάλτα,ρομανό,πασσιγιάν,ταργαλιά,πότι,ρωσίας,βατούμ,ελληνικό,παιδαγωγικό,τέχνικουμ,ιστορία,λαογραφία,ποντίων,γενοκτονίαΜία πρόσφατη επίσκεψη στο Βατούμ το 1979, έφερε στην επικαιρότητα τις λίγες μνήμες που κουβαλάω από τα μικρά μου χρόνια και ΄κείνες που απάνθισα απ’ τις διηγήσεις φίλων και συγγενών μου, τις οποίες καταγράφω στο παρόν, για την «Ποντιακή Ηχώ» μήπως και συμβάλουν στον τομέα της περισυλλογής που κάνει εδώ και τρία χρόνια.
Γεννήθηκα στην Ριζούντα του Πόντου το 1914. Ήταν μια πόλη πολύ ωραία που όταν την πρωτοαντίκρυσαν τα ρωσικά στρατεύματα που κατέλαβαν τον Πόντο το 1916, την παρομοίασαν με την δική τους Γιάλτα, τόσο πολύ τους είχε αρέσει.

Print

Το χωρίον Ντεμίρ Καπί του Κάρς

Ντεμίρ,καπί,κάρς,αρταχάν,σιντεσκάμ,σιντισκόμ,κούρας,ποταμός,ρεσίττσαϊρ,φουργούνια,μάχενα,τοκάν,απούρ,τσαρταγλί,λελέβαργκινές,κουρτουλί,σάχνα,τσιμέν,σενέτσμενι,καϊλα,χισάρ,ζάρα,κίβεζνα,κουρτζήδες,αρπασέν,γεωργιανοί,ντερέκιοϊ,σεβαστειανά,εδέσσης,μαρίνα Το χωριό Ντεμίρ Καπί (τουρκικά = σιδερένια πύλη) ανήκε στην επαρχία Αρταχάν του νομού Κάρς και ήταν αμιγώς ελληνικό χωριό με είκοσι οκτώ οικογένειες, εκ των οποίων η κάθε μία είχε περίπου 15-20 μέλη !.
Υπήρχε μια εκκλησία (ναός) του Αγίου Νικολάου στην οποία λειτουργούσαν οι ιερείς : παπα Θωμάς για ένα εξάμηνο, ο παπα Στυλιανός Κιμίσκωφ ο οποίος παρέμεινε εκεί μετά την ανταλλαγή και ο παπα Μωυσής Κωστελίδης.
Ο Κύριλλος Αποστολίδης ο οποίος πήγε στο χωριό του το 1972, βρήκε την εκκλησία κατεστραμμένη και στην θέση της υπήρχε ένα τζαμί. Υπήρχε επίσης κι ένα παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου σε απόσταση 1,5 χιλιομέτρου από το χωριό το οποίο είχε σκαλιστεί στην καρδιά ενός μεγάλου βράχου διαμέτρου περίπου έξι μέτρων.

Print

Το χωρίον Αζάτ του Καυκάσου

Αζάτ,τσαλίμ,λειβάδα̤,πουρούμ,γαλτούχ,τασχανάν,τουλουμτζής,ζουρνατζής,Οκτωβριανή,επανάσταση,βαλτόνερα,φλωρίνης,ταπκάδα̤ς,αρτός,κάρς,καρατσούχ,καύκασοςΤο χωρίον Αζάτ ήταν ένα αμιγώς Ελληνικό χωριό με ενενήντα τέσσερις ελληνικές οικογένειες χωρίς καμία τουρκική. Υπαγόταν στην επαρχία Κάρς του Καυκάσου και είχε δύο εκκλησίες, του Αγίου Γεωργίου και της Αναλήψεως του Κυρίου Ιησού. Το περίεργο ήταν ότι στην εκκλησία (ναό) της Αναλήψεως υπήρχε μια βρύση της οποίας το νερό άρχιζε να τρέχει 2-3 ημέρες πρίν την εορτή της Ανάληψης του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και συνέχιζε να τρέχει επι 40-50 ημέρες και μετά σταματούσε απότομα έτσι ακριβώς όπως είχε ξεκινήσει.
Αυτό το φαινόμενο συνέβαινε κάθε χρόνο χωρίς να μπορεί κανείς να δώσει μια ευλογοφανή εξήγηση. Από τους ιερείς του χωριού θυμούμαι μόνο τον παπα Ιωάννη Αμοιρίδη.
Στο χωριό υπήρχε ένα τετραθέσιο σχολείο με εκατόν πενήντα μαθητές. Εκτός από εκείνο, είχε αρχίσει η ανέγερση κι ενός άλλου πρότυπου το οποίο δυστυχώς δεν πρόλαβε να αποπερατωθεί καθώς στο μεσοδιάστημα είχαν αρχίσει οι διωγμοί των ελλήνων απ’ τους τούρκους.

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ