Το χωρίον Παναγία της Νικοπόλεως του Πόντου - Ποντιακαί Μελέται - Ιστορία & Λαογραφία της Εκκλησιαστικής Επαρχίας Κολωνείας & Νικοπόλεως (Σεμπίν Καραχισάρ) - Καβάλα 1964
Το χωριό τούτο το οποίο οι τούρκοι το ονόμαζαν Μοναστήρ΄, άγνωστο για ποια αιτία, διότι ούτε Μονή υπήρχε εκεί, ούτε καλόγεροι, βρισκόταν σχεδόν στο μέσον της περιοχής του Επές και απείχε 12 περίπου χιλιόμετρα από το Κιόβ-τεπέ.
Στα βόρεια της Νικοπόλεως επί της δημοσίας οδού που οδεύει στην Κερασούντα σε απόσταση 5 χιλιομέτρων περίπου βρίσκεται η κωμόπολη Τάμζαρα σε μια γραφικότατη τοποθεσία μέσα στο πράσινο, ενδεδυμένη και περιβεβλημένη τριγύρω από ψηλά βουνά.
Το μικρό χωριό Έσολα βρισκόταν ανατολικά της Νικοπόλεως σε απόσταση 26 χιλιομέτρων με σύνορα προς τα ανατολικά το δάσος Γαβαχλή, δυτικά το Γαλατζούχ, στα βόρεια το βράχο του Αγίου Γεωργίου και στα νότια το Αλησάρ.
Η Μπάλτζανα ήταν μια από τις μεγαλύτερες κοινότητες της επαρχίας Κολωνίας και έλαβε την ονομασία αυτή από το μπάλ και τζάν (λέξεις τούρκικες) που σημαίνουν ψυχομέλι, διότι κατά την παράδοση οι πρώτοι οικιστές βρήκαν σε κοιλώματα δέντρων άφθονο μέλι και σμήνη μελισσών, τις οποίες περισυνέλλεξαν μέσα σε κυψέλες και έκτοτε η μελισσοκομία αποτελούσε απασχόληση μερικών από τους κατοίκους της.