Κοτύλια - Έναν Κιμισχαναλίδικον χωρίον

κοτύλια,αργυρούπολη,κιμισχανά,χαλδία,έθιμα,γαμήλια,χοροί,τραγούδιαΜε τοι Ταμερτσ̌άντας έναν οσπίτ' εχώριζε μας. Με τον άντρα μ' τηνάν επέρα, εντάμα ετράνυναμε από μικροθέας κιαν' ούλον εντάμαν έμ'νες. Αβράμψ, άντρας-ι-μ' 'ς σα δουλείας ούλα̤ εβοήθανε μας. Εγώ επέγ'να σ' εγεινέτερα ΄ς σο θέρος με την αδερφήν ατ', κι' εκείνος συνέλ'κο μ' έτον, έρχουτον εβοήθανεν εμάς.

Ο τατά̤ς μ' επέθανεν αστ' έμ'νε δεκαπέντε χρονέσσα. Αστ' έντρισα έμ'νε είκοσ' χρονέσσα. Τ' Α-Ηλία εδέβαμε κι' εστεφανώθαμε. Τη Δευτέρα εστάθαμε και την Τρίτ' το πουρνόν εδέκανε με το καγάν' κι' επήγα στο θέρος. Ση κυρού μ' έμαθα κι' εθέριζα. Εβοήθανα τον κύρη μ' ν' ακονίζ' τ' εργαλεία με την κλωστρά̤ν. Άμαν πολλά τσ̌α̤τίν έργον έτον. Όντες έλεε με ο κύρη μ' : " Έλα, Τζόφα ας κρούγομαι τα καγάνια̤ ση κλωστρά̤ν" εμέν' επίανε 'με η κλαίη....

Τα χρόνια̤ εκείνα έταν τσ̌ατίνια̤, το περισ̌ανλούχ' σο γόνατον. Η Ρουσία έρθεν εκειάν' το Δεκαέξ (1916) κι' επεκεί έφυεν κι' υστερία 'δεν 'κ̌' είχαμε. Παράν 'κ̌' έτον (άμον τ' έντον αδακέσ' με την Βουλγαρίαν αστ' έφυεν).

Δείτε το σχετικό βίντεο για τα Κοτύλα̤, έναν Κιμισ̌χαναλίδικον Χωρίον

Print

Το χωρίον Κορκοτάς της Χαλδίας του Πόντου

 κορκοτάς,χαλδίας,πόντου,κιμισχανάκανδυλάπτης,κάνις,Τάβελη,Σουχμάκ,Συμφερούπολης,παναγιώτης,αναστασιάδηςΑφήγηση του κ Παναγιώτη Αναστασιάδη, Διδάσκαλου και Ιεροψάλτη ο οποίος γεννήθηκε στον Κορκοτά Χαλδίας στις 4 Μαρτίου 1897.

Ο Κορκοτάς επείχε απ την Τραπεζούντα 24 ώρες με τα συγκοινωνιακά μέσα της εποχής εκείνης. Βρισκόταν σε ψηλή τοποθεσία περιτριγυρισμένη από τρία βουνά απ' όπου διέκρινε κανείς το ψηλό Ζυγάνναιο όρος ή Ζύγαννα. Ο πρώτος οικιστής του Κορκατά, κατά το Γεώργιο Κανδηλάπτη Κάνι, ήταν ο τιμαριούχος επί Κομνηνών, Ιωάννης Κουρκούας, ο οποίος έκτισε και τον πρώτο ναό, του Αγίου Ιωάννη του Χρυσόστομου.
Μετέπειτα το χωριό δέχτηκε και πολλούς κατοίκους της Ζερμούδας που ξεφυγαν τον εξισλαμισμό του 1828-30. Το χωριό είχε 60 περίπου Ελληνικές οικογένειες και μια εκκλησία της κοιμήσεως της Θεοτόκου καθώς και πολλά παρεκκλήσια από τα οποία σπουδαιότερα ήταν : Του Αρχιστράτηγου Μιχαήλ που βρισκόταν πάνω σ' ένα δάσος απέναντι απ' το χωριό και του Αγίου Ιωάννη που βρισκόταν σε απόσταση 500 μέτρων περίπου απ' το προηγούμενο και γιόρταζε στις 29 Αυγούστου. Κοντά στο παρεκκλήσι αυτό ανάβλυζε μεταλλικό νερό.

Το χωρίο είχε ένα πλήρες δημοτικό σχολείο το οποίο μαζί με την εκκλησία ήταν κτισμένο πάνω σε ένα γήλοφο λίγο πιο έξω απ' το χωριό, η επιφάνεια του οποίου ήταν επίπεδη και ονομαζόταν Αγία Μαρίνα. Κάθε χρόνο στην εορτή της Αγίας Μαρίνας γινότανε μεγάλο πανηγύρι στο χώρο εκείνο. Το έδαφος του χωριού ήταν άγονο, ο δε γεωργικός κλήρος μικρός γι' αυτό οι περισσότεροι άντρες μετανάστευαν στη Ρωσία, όπου εργαζόμενοι σκληρά κατάφερναν να κερδίζουν τα αναγκαία για τη ζωή τους, βοηθώντας παράλληλα και τις οικογένειες τους. Πολλοί απ' αυτούς τους ξενιτεμένους απόκτησαν αξιόλογη κινητή και ακίνητη περιουσία.
Το κοινοτικό δάσος του χωριού ήταν μικρό, πάνω κάτω 250 στρέμματα. Υπήρχαν δε και δύο νερόμυλοι, του Περτσινίδη και του Κωνσταντίνου Αναστασιάδη (του παππού δηλαδή του διηγούμενου την ιστορία αυτή), ο οποίος αργότερα τους πούλησε στο Νικόλαο Τσελεκτσίδη.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το χωρίον Κορκοτάς της Χαλδίας του Πόντου

Print

Το χωρίον Κιρασλί της περιφέρειας του Αταπαζάρ - Νικομήδειας

κιρασλί,αντάπαζάρ,ατάπαζάρ,νικομήδεια,Ρακάν,Γάσπασι,Καράτερε,Αλαπλιήμαχαλεσί,Κοτσόϊ,ΑλήΣαλήγκακ,Κομτσιλού,ποντιακό,αντάρτικοΤο Κιρασλί ήταν ένα αμιγές Ελληνικό χωριό υπαγόμενο στην επαρχία του Ατάπαζάρ του Νομού Νικομήδειας ( Ιζμίτ ). Το χωριό είχε 150 οικογένειες, μια εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου και δύο παρεκκλήσια του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Χαραλάμπους στα οποία λειτουργούσαν οι δύο ιερείς του χωριού ο παπα-Γιάννης και ο παπα-Κυριάκος. Το χωριό ήταν χωρισμένο σε μαχαλάδες και τα ονόματα τους ήταν :

Ρακάν
Γάσπασι
Καράτερε
Αλαπλιή μαχαλεσί
Κοτσόϊ
Αλή Σαλήγκακ &
Κομτσιλού.

Υπήρχε ένα μονοτάξιο σχολείο με δάσκαλο τον Μιλτιάδη Παπαδόπουλο. Ένα καφενείο που ανήκε στην εκκλησία η οποία το νοίκιαζε στον Μιχαήλ Μαρμαρίδη και δύο μπακάλικα τα οποία ανήκαν στους Σάββα Ελευθεριάδη και Κυριάκο Θεοδωρίδη.

Προύχοντες στο χωριό ήταν οι Ευστάθιος Παπαδόπουλος, Ιωάννης Θεοδωρίδης, Δημήτριος Ψωμιάδης και Σάββας Ελευθεριάδης, ενώ οι μορφωμένοι στο χωριό ήταν οι Γεώργιος Μιχαηλίδης, Σάββας Ελευθεριάδης & Κωνσταντίνος Θεοδωρίδης.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το χωρίον Κιρασλί της περιφέρειας Ατά Παζάρ - Νικομήδειας

Print

Το χωρίον Κερίς της Οινόης του Πόντου

Κερίς,Οινόης,Πόντου,Σταμπουλάντ,Μασουσαράντ,Γουνατάντ,Τσουτσογλάντ,Τσοπανογλάντ,Τσολαχάντ,ΠολονάντΤο ορεινό χωριό Κερίς υπαγόταν στην επαρχία Οινόης του νομού Τραπεζούντας. Ήταν αμιγές Ελληνικό χωριό κατοικούμενο από 100 ελληνικές οικογένειες.

Είχε δύο εκκλησίες, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του Αγίου Ιωάννη και ένα παρεκκλήσιο του Εβλιά στα οποία λειτουργούσαν οι εφημέριοι του χωριού Παπα-Παύλος και Παπα-Γιάννης.
Στο Κερίς υπήρχε δημοτικό σχολείο στο οποίο φοιτούσαν 50 μαθητές περίπου, ενώ δάσκαλοι ήταν οι : Θεόδωρος Τουτσογλίδης και Παναγιώτης Χαραλαμπίδης τους οποίους απαγχόνισαν οι τούρκοι την περίοδο των διωγμών των Ελλήνων Χριστιανών από τον Πόντο.
Υπήρχαν επίσης στο Κερίς δύο μπακάλικα εκ των οποίων το ένα ανήκε στο Μελέτιο Τουτσογλίδη, άλλα καφενεία ή μαγαζιά δεν είχε το χωριό.
Η ψυχαγωγία των κατοίκων γινόταν με τον συνηθισμένο ομαδικό τρόπο των ποντιακών χορών και διασκεδάσεων όπου λάμβαναν απαραίτητα μέρος οι ντόπιοι λαϊκοί οργανοπαίκτες, ο ζουρνατζής Γαράπιοκ και ο νταουλτζής "Τη Καβάζ ο Χάμπον" οι οποίοι έδινε τον τόνο και την ζωντάνια σε κάθε γλέντι.
Οι προύχοντες του χωριού ήταν οι : Μελέτιος Τσουτσογλίδης, Λάζαρος Σταμπουλίδης, Χρύσος Καραταγλίδης, Σταύρος Τσουτσογλίδης, Παναγιώτης Χαραλαμπίδης και Ιωάννης Σαρηγιαννίδης. Οι τέσσερις πρώτοι ήταν οι αξιολογότεροι όλων ενώ οι Μελέτιος Τσουτσογλίδης και Λάζαρος Σταμπουλίδης αποτελούσαν την επιτροπή του χωριού με διοικητικές και δικαστικές αρμοδιότητες.
Από τους προύχοντες ο Παναγιώτης Χαραλαμπίδης μαζί με τους συγχωριανούς Θεόδωρο Τσουτσογλίδη, Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο, Κωνσταντίνο Σταμπουλίδη και Νικόλαο Κυριακίδη εθεωρούντο οι άνθρωποι με την ευρύτερη μόρφωση.
Το Κερίς όπως και όλα σχεδόν τα χωριά στον Πόντο ήταν χωρισμένο σε μαχαλάδες. Οι μαχαλάδες στο Κερίς ήταν :
Ο μαχαλάς τη Χατζάντ
Τη Σταμπουλάντ
Τη Μασουσαράντ
Τη Γουνατάντ
Τη Τσουτσογλάντ
Τη Τσοπανογλάντ
Τη Τσολαχάντ και
Τη Πολονάντ.

Η ύδρευση όλων των μαχαλάδων υξηπηρετείτο από πέντε βρύσες που είχε το χωριό.
Από το Κερίς περνούσε το ποτάμι που λεγόταν Τσοροχάντων και υπήρχε επίσης ένα βουνό με το όνομα τ' Αι-Γιάννε με υψόμετρο 1000 μέτρα περίπου.
Οι κάτοικοι του χωριού ζούσαν καλά και γι αυτό δεν μετανάστευαν σε άλλες πολλές ή χωριά όπως συνέβαινε στα περισσότερα χωριά του Πόντου.
Η κύρια απασχόληση των κατοίκων ήταν η γεωργία και τη κτηνοτροφία.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το χωρίον Κερίς της Οινόης του Πόντου

Print

Καπή-Κιοϊ , η αρχαία Ζούζη

παραθεριστές,παρχάρι,δανείαχας,τραπεζούντα,πόντουΚαπή-Κιοϊ - Η Αρχαία Ζούζη

Περνώντας κανείς τη συνοικία Δαφνούντος όπου βρίσκεται το λιμάνι της Τραπεζούντος αλλά και τα λαγηνάδικα, ανηφορίζει λίγο και αμέσως ακολουθεί την αριστερή όχθη του Πυξίτη ποταμού.

Στο 25ο χιλιόμετρο και νοτίως της Τραπεζούντος στη συμβολή των ποταμών της Μονής Σουμελά και Μονής Βαζελώνος, κείται το Τζεβιζλήκ (Δικαιόσημον), η έδρα των Βυζαντινών και Κομνηνών Αυτοκρατόρων, του Βάνδου Ματσουκέων (Καϊμακαμλίκι Ματσούκας).
Δεξιά του Τζεβιζλήκ και του Πυξίτη ποταμού και ακριβώς άνωθεν αυτών απλώνεται το χωριό Καπή-κιοϊ, η αρχαία Ζούζα όπως αναφέρεται στους κώδικες της Μονής Βαζελώνα, τελευταίο χωριό της εκκλησιαστικής επαρχίας Τραπεζούντος.
Οι τούρκοι μετονόμασαν τη Σούζα σε Καπή-κιοϊ (Πυλοχώρι) απ' τη σκοτεινή πύλη που υπήρχε στους πρόποδες του χωριού, στο μόνο αμαξιτό δρόμο που υπήρχε από την Τραπεζούντα προς το Ερζερούμ.
Το Καπή-κιοϊ και η παρακείμενη Λειβερά, χωριά στεφανωμένα με πυκνότατα δάση από έλατα, οξυές, κλήθρες, αγριοκερασιές, σφανδάμους, με λειβάδια και νερά, αποτελούσαν ευχάριστα κέντρα παραθερισμού.

Απ' το Καπή-κιοϊ η θέα προς την κεντρική Ματσούκα κάνει ημικύκλια οροσειρά κατάφυτη από έλατα με κορυφογραμμή την Χατζάβερα στα βόρεια, τη Μονή του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα στα Νοτιοδυτικά, Χαψή-κιοϊ και Λαραχανής και την κορυφογραμμή Μονής Σουμελά – Λειβεράς, Καπή-κιοϊ Νοτιοανατολικά.
Στα δάση κοσμεί παράδοξος αειθαλής θάμνος κοκάρια λεγόμενος, με επιμήκη χονδρά φύλλα (ακριβώς όπως του καλλωπιστικού μονόκορμου φύκου) με κρινώδη ιόχροα άνθη. Επίσης άφθονοι θάμνοι αγριολεπτοκαρεών και άλλος παράδοξος θάμνος η Αζαλέα (Τσιφίνι) συμπληρώνουν τη γοητευτική βλάστηση. Το νέκταρ των χρυσοκίτρινων λουλουδιών της Αζαλέας έφερε ζάλη και μέθυσε τους στρατιώτες του Ξενοφώντος (Κάθοδος των Μυρίων 400 προ Χριστού) : "Φάγοντες μέλι άγριον, σφόδρα μεθύσκουσιν εώκεσαν και τη τρίτη και τέταρτη ημέρα ανίσταντο ώσπερ εκ φαρμακοποσίας"
Με κέντρο το Τζεβιζλήκ η θέα από το Καπή-κιοϊ έδειχνε τα χωριά με κατεύθυνση από ΒοριοΔυτικά – ΝοτιοΔυτικά – ΝοτιοΑνατολικά ως εξής : Ύλαξα, Κάμαχα, Χατσάβερα, Χαβά, Σπέλια, Τσιντσή, Κοστορτός, Μοντανός, Σονογιά, Παπάρζα, Δανίαχα, Σαχνόη, Θέρσα, Κουνάκα, Στάμα, Ποντίλα̤, Αδολή, Κρένασα Ζαβερά, Χαψή-κιοϊ, Χορτοκόπι, Άγουρσα, Λαραχανή, Κούτουλα, Σκόπια, Κουσπιδή, Αγουρζενός, Σκαλίτα, Λειβερά.
Το Καπή-κιοϊ αποτελείτο από τέσσερις ενορίες, από Βορά προς Νότο : Ζερφυρή, Κοντού, Καρρά, Έντιμα και τέσσερις συνοικισμούς ή παραρτήματα των ενοριών : Μουρουζάντων, Αμπέλια̤, Κυζερά, Τζίαχα.
Στους πρόποδες του χωριού βρισκόταν τοπωνυμία Χαλδ(αι)άντων με οικίσματα της εποχής των Κομνηνών καθώς μέχρι προσφάτων κατεδείκνυε ευανάγνωστη επιγραφή σε ερειπωμένο μεγάλο ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου με τοιχογραφίες αγίων φυσικού μεγέθους : "Αυτοκράτωρ Ιωάννης Κομνηνός , Α ..."

Δείτε το σχετικό βίντεο για το Καπή-Κιοϊ την Αρχαία Ζούζη της Τραπεζούντας του Πόντου

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ