Το χωρίον Κερίς της Οινόης του Πόντου

Κερίς,Οινόης,Πόντου,Σταμπουλάντ,Μασουσαράντ,Γουνατάντ,Τσουτσογλάντ,Τσοπανογλάντ,Τσολαχάντ,ΠολονάντΤο ορεινό χωριό Κερίς υπαγόταν στην επαρχία Οινόης του νομού Τραπεζούντας. Ήταν αμιγές Ελληνικό χωριό κατοικούμενο από 100 ελληνικές οικογένειες.

Είχε δύο εκκλησίες, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του Αγίου Ιωάννη και ένα παρεκκλήσιο του Εβλιά στα οποία λειτουργούσαν οι εφημέριοι του χωριού Παπα-Παύλος και Παπα-Γιάννης.
Στο Κερίς υπήρχε δημοτικό σχολείο στο οποίο φοιτούσαν 50 μαθητές περίπου, ενώ δάσκαλοι ήταν οι : Θεόδωρος Τουτσογλίδης και Παναγιώτης Χαραλαμπίδης τους οποίους απαγχόνισαν οι τούρκοι την περίοδο των διωγμών των Ελλήνων Χριστιανών από τον Πόντο.
Υπήρχαν επίσης στο Κερίς δύο μπακάλικα εκ των οποίων το ένα ανήκε στο Μελέτιο Τουτσογλίδη, άλλα καφενεία ή μαγαζιά δεν είχε το χωριό.
Η ψυχαγωγία των κατοίκων γινόταν με τον συνηθισμένο ομαδικό τρόπο των ποντιακών χορών και διασκεδάσεων όπου λάμβαναν απαραίτητα μέρος οι ντόπιοι λαϊκοί οργανοπαίκτες, ο ζουρνατζής Γαράπιοκ και ο νταουλτζής "Τη Καβάζ ο Χάμπον" οι οποίοι έδινε τον τόνο και την ζωντάνια σε κάθε γλέντι.
Οι προύχοντες του χωριού ήταν οι : Μελέτιος Τσουτσογλίδης, Λάζαρος Σταμπουλίδης, Χρύσος Καραταγλίδης, Σταύρος Τσουτσογλίδης, Παναγιώτης Χαραλαμπίδης και Ιωάννης Σαρηγιαννίδης. Οι τέσσερις πρώτοι ήταν οι αξιολογότεροι όλων ενώ οι Μελέτιος Τσουτσογλίδης και Λάζαρος Σταμπουλίδης αποτελούσαν την επιτροπή του χωριού με διοικητικές και δικαστικές αρμοδιότητες.
Από τους προύχοντες ο Παναγιώτης Χαραλαμπίδης μαζί με τους συγχωριανούς Θεόδωρο Τσουτσογλίδη, Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο, Κωνσταντίνο Σταμπουλίδη και Νικόλαο Κυριακίδη εθεωρούντο οι άνθρωποι με την ευρύτερη μόρφωση.
Το Κερίς όπως και όλα σχεδόν τα χωριά στον Πόντο ήταν χωρισμένο σε μαχαλάδες. Οι μαχαλάδες στο Κερίς ήταν :
Ο μαχαλάς τη Χατζάντ
Τη Σταμπουλάντ
Τη Μασουσαράντ
Τη Γουνατάντ
Τη Τσουτσογλάντ
Τη Τσοπανογλάντ
Τη Τσολαχάντ και
Τη Πολονάντ.

Η ύδρευση όλων των μαχαλάδων υξηπηρετείτο από πέντε βρύσες που είχε το χωριό.
Από το Κερίς περνούσε το ποτάμι που λεγόταν Τσοροχάντων και υπήρχε επίσης ένα βουνό με το όνομα τ' Αι-Γιάννε με υψόμετρο 1000 μέτρα περίπου.
Οι κάτοικοι του χωριού ζούσαν καλά και γι αυτό δεν μετανάστευαν σε άλλες πολλές ή χωριά όπως συνέβαινε στα περισσότερα χωριά του Πόντου.
Η κύρια απασχόληση των κατοίκων ήταν η γεωργία και τη κτηνοτροφία.

Δείτε το σχετικό βίντεο για το χωρίον Κερίς της Οινόης του Πόντου

Print

Καπή-Κιοϊ , η αρχαία Ζούζη

παραθεριστές,παρχάρι,δανείαχας,τραπεζούντα,πόντουΚαπή-Κιοϊ - Η Αρχαία Ζούζη

Περνώντας κανείς τη συνοικία Δαφνούντος όπου βρίσκεται το λιμάνι της Τραπεζούντος αλλά και τα λαγηνάδικα, ανηφορίζει λίγο και αμέσως ακολουθεί την αριστερή όχθη του Πυξίτη ποταμού.

Στο 25ο χιλιόμετρο και νοτίως της Τραπεζούντος στη συμβολή των ποταμών της Μονής Σουμελά και Μονής Βαζελώνος, κείται το Τζεβιζλήκ (Δικαιόσημον), η έδρα των Βυζαντινών και Κομνηνών Αυτοκρατόρων, του Βάνδου Ματσουκέων (Καϊμακαμλίκι Ματσούκας).
Δεξιά του Τζεβιζλήκ και του Πυξίτη ποταμού και ακριβώς άνωθεν αυτών απλώνεται το χωριό Καπή-κιοϊ, η αρχαία Ζούζα όπως αναφέρεται στους κώδικες της Μονής Βαζελώνα, τελευταίο χωριό της εκκλησιαστικής επαρχίας Τραπεζούντος.
Οι τούρκοι μετονόμασαν τη Σούζα σε Καπή-κιοϊ (Πυλοχώρι) απ' τη σκοτεινή πύλη που υπήρχε στους πρόποδες του χωριού, στο μόνο αμαξιτό δρόμο που υπήρχε από την Τραπεζούντα προς το Ερζερούμ.
Το Καπή-κιοϊ και η παρακείμενη Λειβερά, χωριά στεφανωμένα με πυκνότατα δάση από έλατα, οξυές, κλήθρες, αγριοκερασιές, σφανδάμους, με λειβάδια και νερά, αποτελούσαν ευχάριστα κέντρα παραθερισμού.

Απ' το Καπή-κιοϊ η θέα προς την κεντρική Ματσούκα κάνει ημικύκλια οροσειρά κατάφυτη από έλατα με κορυφογραμμή την Χατζάβερα στα βόρεια, τη Μονή του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα στα Νοτιοδυτικά, Χαψή-κιοϊ και Λαραχανής και την κορυφογραμμή Μονής Σουμελά – Λειβεράς, Καπή-κιοϊ Νοτιοανατολικά.
Στα δάση κοσμεί παράδοξος αειθαλής θάμνος κοκάρια λεγόμενος, με επιμήκη χονδρά φύλλα (ακριβώς όπως του καλλωπιστικού μονόκορμου φύκου) με κρινώδη ιόχροα άνθη. Επίσης άφθονοι θάμνοι αγριολεπτοκαρεών και άλλος παράδοξος θάμνος η Αζαλέα (Τσιφίνι) συμπληρώνουν τη γοητευτική βλάστηση. Το νέκταρ των χρυσοκίτρινων λουλουδιών της Αζαλέας έφερε ζάλη και μέθυσε τους στρατιώτες του Ξενοφώντος (Κάθοδος των Μυρίων 400 προ Χριστού) : "Φάγοντες μέλι άγριον, σφόδρα μεθύσκουσιν εώκεσαν και τη τρίτη και τέταρτη ημέρα ανίσταντο ώσπερ εκ φαρμακοποσίας"
Με κέντρο το Τζεβιζλήκ η θέα από το Καπή-κιοϊ έδειχνε τα χωριά με κατεύθυνση από ΒοριοΔυτικά – ΝοτιοΔυτικά – ΝοτιοΑνατολικά ως εξής : Ύλαξα, Κάμαχα, Χατσάβερα, Χαβά, Σπέλια, Τσιντσή, Κοστορτός, Μοντανός, Σονογιά, Παπάρζα, Δανίαχα, Σαχνόη, Θέρσα, Κουνάκα, Στάμα, Ποντίλα̤, Αδολή, Κρένασα Ζαβερά, Χαψή-κιοϊ, Χορτοκόπι, Άγουρσα, Λαραχανή, Κούτουλα, Σκόπια, Κουσπιδή, Αγουρζενός, Σκαλίτα, Λειβερά.
Το Καπή-κιοϊ αποτελείτο από τέσσερις ενορίες, από Βορά προς Νότο : Ζερφυρή, Κοντού, Καρρά, Έντιμα και τέσσερις συνοικισμούς ή παραρτήματα των ενοριών : Μουρουζάντων, Αμπέλια̤, Κυζερά, Τζίαχα.
Στους πρόποδες του χωριού βρισκόταν τοπωνυμία Χαλδ(αι)άντων με οικίσματα της εποχής των Κομνηνών καθώς μέχρι προσφάτων κατεδείκνυε ευανάγνωστη επιγραφή σε ερειπωμένο μεγάλο ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου με τοιχογραφίες αγίων φυσικού μεγέθους : "Αυτοκράτωρ Ιωάννης Κομνηνός , Α ..."

Δείτε το σχετικό βίντεο για το Καπή-Κιοϊ την Αρχαία Ζούζη της Τραπεζούντας του Πόντου

Print

Ινέπολις, Αβωνότειχος ή Αβώνου τείχος, Ινόπολις, ή Ιωνόπολις του Πόντου

ινέολη,ινέπολις,αβωνότειχος,αβώνου,τοίχος,ινόπολις,ιωνόπολις,αβωνόλιθος,γεωγραφία,πόντου,πόλεις,παράλιες,σινώπηΗ Ινέπολη βρίσκεται στα παράλια του Εύξεινου Πόντου, στα βόρεια της Κασταμονής, σε απόσταση 67 χλμ., και στα δυτικά-νοτιοδυτικά της Σινώπης, σε απόσταση 115 χλμ. Στα αρχαία χρόνια η πόλη ονομαζόταν Αβωνότειχος ή Αβώνου τείχος ή Ιωνόπολις. Την εποχή της βυζαντινής κυριαρχίας ήταν γνωστή ως Ινόπολις. Μετά την κατάκτηση της περιοχής από τους Τούρκους, ονομάστηκε İnebolu. Το 1831 η Ινέπολη ήταν έδρα ομώνυμου καζά. Από το 1867 ήταν έδρα καϊμακαμλικιού που ανήκε στο σαντζάκι Κασταμονής.

ινέολη,ινέπολις,αβωνότειχος,αβώνου,τοίχος,ινόπολις,ιωνόπολις,αβωνόλιθος,γεωγραφία,πόντου,πόλεις,παράλιες,σινώπηΟι Ελληνορθόδοξοι κάτοικοι της πόλης δεν ξεπερνούσαν τις 40 με 45 οικογένειες. Πριν από το διωγμό των Ελληνορθοδόξων από την Ινέπολη, ο συνολικός αριθμός των κατοίκων της πόλης ήταν 8.000, από τους οποίους 3.500 ήταν Ελληνορθόδοξοι και 1.200 Αρμένιοι. Στην Ινέπολη, εκτός από τους ντόπιους Ελληνορθόδοξους, υπήρχαν και άλλοι που κατάγονταν από τα γύρω χωριά και από άλλες πόλεις όπως τη Σινώπη, την Καισάρεια και την Τραπεζούντα. Η γλώσσα των Ελληνορθοδόξων του οικισμού ήταν η Ελληνική, αλλά χρησιμοποιούσαν πολλά στοιχεία της Τουρκικής. Οι κυριότερες ασχολίες των κατοίκων ήταν η βιοτεχνία, η γεωργία, το εμπόριο και η αλιεία. Οι χριστιανοί της πόλης στην πλειονότητά τους ήταν έμποροι ή τεχνίτες.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ινέπολη του Πόντου

Print

Η Σίδη ή Φάβδα ή Φαδισάνη ή Φάδισα ή Φάτσα του Πόντου

πόλεις,πόντου,γεωγραφία,αλάκερις,γιαϊλατζίκ,καγιάκιοϊ,κιζιλότ,κιόλκιοϊ,μερί,ντερέκιοϊ,οσμάνκιοϊ,σίδη,φάβδα,φαδισάνη,φάδισα,φάτσαΗ Σίδη, ή Φάβδα, Φαδισάνη ή Φάδισα των αρχαίων και των Βυζαντινών χρόνων, η σύγχρονη Φάτσα, η μικρή ποντιακή παραλιακή πολιτεία μεταξύ των Κοτυώρων (Ορτούς) και της Οινόης, με τις 8.000 περίπου κατοίκους της, με τα ερείπια του Βυζαντινού Ναού του Αγίου Κωνσταντίνου σε απόσταση δύο χιλιομέτρων περίπου προς τα νοτιο-δυτικά, με το μικρούλη νησί τον "Ατά" στη μέση του γραφικού μικρού λιμανιού της, ξαναοικίστηκε από Ελληνικό πληθυσμό μετά την κατάκτηση του Πόντου από τους Τούρκους μόλις κατά τα τέλη του 18ου αιώνα.

Το Ελληνικό στοιχείο του τόπου συγκροτήθηκε κυρίως απ' τα χωριά του : Σένε, Έπασσα (Επάστη), Ασαρτζούκ κ.ά.  Οι Έλληνες και Τούρκοι κάτοικοι 7.000 περίπου ισοφάριζαν αριθμητικά μεταξύ τους. Οι υπόλοιποι ήσαν Αρμένιοι. Η Φάτσα διατηρούσε μια εκκλησία (ναό) του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. Επίσης είχε δύο σχολεία : Ένα πεντατάξιο Παρθεναγωγείο και ένα εξατάξιο δημοτικό αρρεναγωγείο. Και στα δύο λειτουργούσαν νηπιαγωγεία.

Δείτε το βίντεο για τη Η Σίδη, ή Φάβδα, Φαδισάνη ή Φάδισα των αρχαίων και των Βυζαντινών χρόνων, τη σύγχρονη Φάτσα του Πόντου

Print

Η Γαλίανα ή Γαλίαινα του Πόντου

γαλίανα, γαλίαινα, τραπεζούντα, ματσούκα, διπόταμον, πυξίτης, μανόϊ, παρχάρια, γαλέφ, τσαγκάρ, ρωμανού, γερβάσιος, ροδοπόλεως, πιπάτ, ιωάννης, ελεήμων, τούφα, μιχιρτζή, πίλταγη,χαλκόβατος,μούλκταγη,τσουμαχωτόν,μανδρανόη,κατρούλ,μισαηλάντων,ζαβρίας,οροπέδιο,πυργή,κοτύλια,λειβάδια,σαϊνκαγια,περιστερεώτας,μονήΙστορία – Γεωγραφία και Θρησκευτικό συναίσθημα στην Γαλίανα της Ματσούκας του νομού Τραπεζούντας του Πόντου. Πόνημα ιερέως Δ. Μισαηλίδου. 

Σε απόσταση 4 περίπου χιλιομέτρων απ΄το σταθμό του Μιχιρτσή ακολουθούντες τον Βορειοανατολικό βραχίονα του Πυξίτη ποταμού, φτάνουμε στο λεγόμενο Διπόταμον σημείο στο οποίο συνενώνονται οι δύο βραχίονες του ποταμού, εξ 'ου και το όνομα "Διπόταμον".
Το Διπόταμον είναι μικρός σταθμός της οδού Τραπεζούντος – Γαλίανας, η οποία είναι η συντομότερη οδός απ' την Τραπεζούντα για τη Βαϊβούρτη (Παϊπούρτ) και την οποία προτιμούσαν ή επέλεγαν κατά την περίοδο της Άνοιξης.
Βόρεια του Διπόταμου βρίσκεται το χωρίον Πραστείον, ίσως "Προάστειον" κατοικούμενο από Τούρκους.
Από το Διπόταμον και άνω αρχίζει το τμήμα της Γαλίανας.
Το όνομα Γαλίανα κάποιοι θέλουν να το παράγουν απ' τη λέξη γάλα, καθώς η Γαλίανα είχε αρκετή κτηνοτροφία.
Ο ίδιος ο συγγραφέας (ιερεύς Δ. Μισαηλίδης) άκουσε απ' τον μακαρίτη Γερβάσιο Μητροπολίτη Ροδοπόλεως, ότι παράγεται από τη λέξη "Κάλια" η οποία σημαίνει Μεταλλεία.
Τέτοια μεταλλεία βρίσκονταν στο όρος Μανόη όπου μέχρι σήμερα σώζονται οι είσοδοι των σπηλαίων, αλλά και στο παρχάρι Γελέφ (ίσως γήλοφος = λοφίσκος) και κοντά σ' αυτόν στο παρχάρι Ζεμπερέκ όπου υπάρχουν άφθονα εκκαμινεύματα που καλύπτουν πολλά στρέμματα και χαμηλότερα στο λεγόμενο Τσουμαχωτόν.

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ