Ερζιγκιάν, η αρχαία Ερσίγγη ή Αρσίγγη ή Άζιρις ή Ρωμανόπολις του Πόντου

ερζιγκιάν,ερζιγιάν,ερζιτζάν,αζιρίς,ρωμανός,διογένης,ιερσίγκη,ερζερούμ,ερζουρούμ,ρωμανόπολις,ρούμκιγή,χουτουρά,γουμερά,χαλιναρά,κορόνιξα,αργυρούπολη,μούζαινα,τορούλ,τσ̌ιαμούρια̤ Στην εσχατιά του Πόντου, πέρα απ' το Ερζερούμ (τη γή των Ρωμιών), στο Ερζιγγιάν υπήρχε μια χούφτα Ελλήνων μέσα σε ένα πληθυσμό 23.000 Τούρκων και Αρμενίων. Ελάχιστοι ακόμη και Έλληνες Πόντιοι γνωρίζουν την ύπαρξη και τη δράση της κοινότητος του Ερζιγκιάν. Για το λόγο αυτό θεωρούμεν σκόπιμο να σκιαγραφήσουμε την γεννέθλιον πατρίδα μας την τόσο αγαπητή στους ολίγους εναπομείναντες Ερζιγκιαλήδες. Η Αρσίγγη ή Ερζιντζάν ή Ερζιγκιάν είναι η αρχαία Άζιρις, η οποία μετονομάστηκε κατα την εποχή του Ρωμανού του Διογένους σε Ρωμανόπολιν και αρμενιστί Υερσίγγη. Είναι πόλη της τουρκικής Αρμενίας και Σαντάκι του Βιλαετίου Ερζερούμ. Κείται δυτικά του Ερζερούμ σε απόσταση 185 χιλιομέτρων. Η πόλις βρίσκεται στο κέντρο ρομβοειδούς πεδιάδας παρά την όχθη του Ευφράτου ποταμού εις τα 1300 μέτρα από την επιφάνεια της θαλάσσης. Η πεδιάδα αυτή περιστοιχίζεται από ψηλά βουνά και είναι πολύ εύφορη με πολλά νερά τα οποία κατέρχονται των ορέων.

Δείτε το βίντεο για την Ελληνική Πόλη Αρσίγγη ή Ερζιντζάν ή Ερζιγκιάν την αρχαία Άζιρις, η οποία μετονομάστηκε κατά την εποχή του Ρωμανού του Διογένους σε Ρωμανόπολιν και αρμενιστί Υερσίγγη.

Print

Το χωρίον Βαρενού της Χαλδίας του Πόντου

χαλδία,βαρενού,αργυρούπολη,κιμισχανά,κουλάτγτάγ,γκιουμουσχανέ,γιαγλίντερέ,κρώμνη,ίμερα,βαρζουούμ,ποντιακή,ιστορία,λαογραφίαΣύντομο περιγραφικό σημείωμα κ.Κυριάκου Σουμελίδου εκ Ξηρολίμνης για την ιστορία του χωρίου Βαρενού της Χαλδίας (Αργυρούπολης του Πόντου) αλλά και των κατοίκων του.

Το χωρίον Βαρενού βρισκόταν στους πρόποδες του όρους Κουλάτ-Δάγ και πλησίον του ποταμού Γιαγλή-Δερέ, επι του Κορκοντίλου. Διοικητικά ανήκε στην υποδιοίκηση Αργυρουπόλεως απ' την οποία επείχε τέσσερις ώρες. Ο πληθυσμός του χωρίου Βαρενού ανήρχετο στους διακόσιους ογδόντα με τριακόσιους κατοίκους, ήτοι ογδόντα περίπου οικογένειες. Στη Βαρενού υπήρχαν πολλές εκκλησίες (ναοί) εκ των οποίων οι σπουδαιότεροι ήταν : του Αγίου Νικολάου και των Τριών Ιεραρχών επι του Κορκοντίλου. Είναι άγνωστο γιατί ονομάστηκε Κορκόντιλος η ομαλή λωρίδα στην οποία έκειτο όλο το χωρίο και η οποία εκτεινόταν και πέρα απ' τις οικίες προς τους κήπους.
Είχε ωραία σχολή η οποία ανεγέρθη με έξοδα του μεγάλου ευεργέτη της Βαρενού κ Ευσταθίου ΧατζηΠαναγιώτου Σαραντίδου.
χαλδία,βαρενού,αργυρούπολη,κιμισχανά,κουλάτγτάγ,γκιουμουσχανέ,γιαγλίντερέ,κρώμνη,ίμερα,βαρζουούμ,ποντιακή,ιστορία,λαογραφίαΗ Βαρενού υπήρξε πατρίδα πολλών αρχιερέων και ιερέων ως και πολλών διανοούμενων. Απ' τη Βαρενού κατήγετο ο Μητροπολίτης Χαλδίας Γερβάσιος Σουμελίδης ο οποίος εκοιμήθη τον Μάρτιο του 1904 στην Αργυρούπολη,ο οποίος επί μακρόν ποίμανε την επαρχία 1863-1904. Επίσης εκ Βαρενού ήταν ο μετά τον Γερβάσιον Σουμελίδην αναλαβών Μητροπολίτης Χαλδίας Λαυρέντιος Παπαδόπουλος 1904-1922 ο οποίος μετά τη περιβόητη ανταλλαγή των πληθυσμών τοποθετήθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Δράμας και τελικώς αποβίωσε το 1928. Ομοίως και ο μητροπολίτης Γρεβενών Γερβάσιος Σουμελίδης ο β' ανεψιός του πρώτου, αρχικώς Κολωνίας και μετέπειτα Νικαίας και Γρεβενών ο οποίος εκοιμήθη το 1943. Επίσης, ο Γερβάσιος Σαρασίτης, αρχικώς Ροδοπόλεως 1903-1906, μετέπειτα Κορυτσάς και Αλεξανδρουπόλεως. Εκοιμήθη τον Μάϊο του 1934.

Εκ των ιερέων είναι ο Αθανάσιος Σουμελίδης Οικονόμος εις την Ιερά Μητρόπολη Χαλδίας κατ' αρχάς και αργότερα ηγούμενος της Ιεράς Βασιλικής Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής της Παναγίας Σουμελά, ο οποίος εκοιμήθη το 1924 στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης. Επίσης ο Θεόδωρος Παπαδόπουλος Οικονόμος, αδελφός του μητροπολίτη Λαυρεντίου. Εκ Βαρενού είχαν καταγωγή και οι γιατροί Αλκιβιάδης Σουμελίδης και Ανέστης Χαριτάντης (Παπαδόπουλος).

Δείτε το βίντεο μας για το χωρίον Βαρενού της Χαλδίας του Πόντου

Print

Ατά Παζάρ - Νικομήδειας Πόντου

ατάπαζαρ,νικομήδεια,καράσου,κιρασλί,Κεστανέμπουνάρ,Καράμπελίτ,Τσοπάνγιατάκ,Κουρούτερε,Πάραλη,ΓενήΝτάγ,Αρτίζπελη,Γιασλίκεσκίτ,Σούπατακ,Κουρούμεσε,Τσαλτάβαζ,ΆχταςΤο Ατά Παζάρ ήταν επαρχία της Νικομήδειας της Μικράς Ασίας. Τα Ελληνικά χωριά που κατοικήθηκαν από Ελληνοπόντιους ήταν τα : Κεστανέ μπουνάρ , Κιραζλή, Καρά μπελίτ, δύο χωριά με την ονομασία Τσοπάν γιατάκ, Κουρούτερε, Πάραλη, δύο χωριά με την ονομασία Γενή Ντάγ, Αρτίζπελη, Γιασ̆λίκεσκίτ, Σούπατακ, Κουρούμεσε, Τσ̆αλτάβαζ και Άχτας. Αυτά τα χωριά αποτελούσαν την επαρχία του Ατά Παζάρ που ονομαζόταν Καράσου. Αρκετοί Έλληνες Πόντιοι κάτοικοι αυτών των χωριών μετακινήθηκαν και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μεταξύ Προύσας και Νικομήδειας. Ο συνολικός Ελληνικός Ποντιακός πληθυσμός της Νικομήδειας πρίν την ανταλλαγή ανερχόταν σε 15.000 ψυχές. Ο υπόλοιπος Ελληνικός πληθυσμός στην περιοχή ανερχόταν στις 70.000 ψυχές επι συνόλου κατοίκων 400.000.

Δείτε το βίντεο για την ιστορία του Ατά Παζάρ και των ανθρώπων του

Print

Άντα - Σάντα, Ετυμολογική προσέγγιση και ανάλυση της λέξεως Σαντά του Πόντου

άντα,σάντα,σαντά,επτάκωμος,πόλεις,πόντου,ποντιακή,εστία,ζουρνατσάντων,τσακαλάντων,πιστοφάντωνΕίναι πολλάκις δύσκολον αλλά και ευχάριστον συνάμα το έργον της ευρέσεως του ετύμου μιας λέξεως, διότι ως γνωστόν η ομίχλη του παρελθόντος ενίοτε δυσκόλως παραμερίζεται, αλλά αποδίδει ωσαύτως καρπούς ικανοποιήσεως στον γράφοντα αλλά και λίαν ευχαρίστους δια το όλον πόνημα ης περισυλλογής του λαογραφικού, γλωσσολογικού κλπ υλικού της όντως κιβωτού της αρχαιότητος, Ποντιακής γλώσσης, η οποία προστάζει τον καθένα να συνεισφέρει ότι δύναται προς Δόξαν της προσφιλούς μας Πατρίδος.

Ο κύριος Ευγένιος Δρεπανίδης καθηγητής ιστορικός της φιλολογίας στην Αλεξανδρούπολη ερεύνησε πολύ για την προέλευση του ετύμου της λέξεως Σάντα.Μας δίνει λοιπόν τη δική του ερμηνεία η οποία παρουσιάστηκε στην 76η έκδοση του περιοδικού Ποντιακής Εστίας το έτος 1956. Στο παρελθόν στην στατιστική της Σάντας του Χειμωνίδη γράφτηκε ότι η λέξη "Σάντα" είναι πιθανό να έχει σχέση με το λατινικό Santa = Αγία ή με το σανδάλι ή σαντάλ' ή με το επίρρημα Άντα. Σύμφωνα με τον κύριο Δρεπανίδη διαφαίνεται καθαρώς η λύση στο παραπάνω ερώτημα με τη χρήση του συνθετικού επιρρήματος -άντα- .

Η ακουστική εντύπωση στην εκφορά των τριών λέξεων : "Εις τα άναντα" ως μίας με συγκοπή του άρθρου (τα) όπως συμβαίνει στη λέξη αμφιφορεύς=αμφορεύς διότι επαναλαμβάνεται το "τα" στο τέλος, έμεινε με υπονοούμενη τη λέξη : Χωρία , το εις άναντα.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ετυμολογική προσέγγιση και ανάλυση της λέξεως "Σάντα".

Print

Άκ Δάγ Μαδέν, Ιστορική γεωγραφική λαογραφική και εθνική αναφορά

άγκυρα,κασαμπάς,ακντάγματενί,μεταλλείο,σαμψούντα,αμισός,σεβάστεια,καράπιρ,απτουρραχμανλή,κουλλούκ,χάλκατζη,σαχνάδερεσί,παγτζατάκ,κηλλήπουνάρ,τοκούζ, ποζχιουγιούκ,εβτζή,ακτας,τσικρικτζή,τατδερεσί,ελμαλί,κιολί,σεκίκασί,κουσκαγιά,κέισερι,κούρτενι,τεκκέ,κιουνεγί,γετίσεχερλί,κατηκισλά,χοπούτς,άταλα,καρατζά,βιράν,τσάχαλη,όλουτζα,λευκά,όρη,ίρις,ποταμόςΣτο απώτατο ανατολικό σημείο του Νομού Άγκυρας έκειτο ο κασαμπάς (επαρχία) Ακ Ντάγ Ματενί αποτελούμενος από 180 χωριά. Είχε την έδρα του στο Μεταλλείο Ακ Δαγ Μαδέν, πόλη που απείχε 300 χλμ ανατολικά απ την Άγκυρα, περίπου 200 χλμ νοτιοανατολικά της Σαμψούντας και περίπου 100 χλμ δυτικά της Σεβάστειας.  Βρίσκεται στις υπώρειες του Ακ Ντάγ (Λευκού όρους) και εκτείνεται αμφιθεατρικά παρα τον Ίρι ποταμό. Στα νοτιοανατολικά της πόλεως υψώνεται επιβλητικά ο κατάφυτος από δρύς και πεύκα, λόφος του Αγίου Γεωργίου όπου ανεγέρθη και ομώνυμο παρεκκλήσιο.

Δείτε το βίντεο για το Άκ Δάγ Μαδέν

Δείτε το βίντεο για το Ακ Δάγ Μαδέν και τα πέριξ αυτού Ελληνικά Χωρία

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ