Ποντιακά έτυμα, Κώστα Καραποτόσογλου B' μέρος

ποντιακός,ελληνισμός,ακδάγ,μαδέν,ποντιακή,γλώσσα,βάφτισηΠοντιακά έτυμα       

Μέρος Δεύτερο

Του Κώστα Καραποτόσογλου, Αρχείον Πόντου, Τόμος 40ος

Το παρόν μελέτημα περιλαμβάνει 27 λήμματα, αποθησαυρισμένα από τον Α.Α. Παπαδόπουλο, τα οποία χαρακτηρίζονται ως αγνώστου έτυμου ή η προτεινόμενη ετυμολογία από τον ίδιο ή από άλλους γλωσσολόγους δεν βρίσκει σύμφωνο τον Κώστα Καραποτόσογλου.

Στην ποντιακή διάλεκτο εκτός από τα στοιχεία της αρχαίας Ελληνικής και των Βυζαντινών χρόνων έχουν πιθανόν ενσωματωθεί και λέξεις προερχόμενες από ένα άγνωστο σε εμάς γλωσσικό μικρασιατικό υπόστρωμα. Αυτά τα στοιχεία καθώς και ο δανεισμός της διαλέκτου, ιδιαίτερα από τα τουρκικά ιδιώματα και από τις γλώσσες με τις οποίες ήλθε σε επαφή άμεσα και έμμεσα, δημιουργούν πολλά ερωτήματα για τα οποία δεν μπορούν να δοθούν πάντοτε ικανοποιητικές απαντήσεις, λόγω ελλείψεως σχετικών μελετών οι οποίες θα έλυναν ή θα προωθούσαν κάποια από αυτά. Όπως έχει αναφερθεί και άλλοτε, εάν μία λέξη απαντά στην ποντιακή διάλεκτο, αλλά συγχρόνως ανευρίσκεται και στην αρμενική, τουρκική, και αραβική, χωρίς καμία διαφοροποίηση φωνητική ή σημασιολογική, θα πρέπει να χαρακτηρίζεται ως ανατολικής αρχής.

 

Μουτζουρούμης επιθ. αμάρτ, μουτζουρούμ΄ς Χαλδ. Μουτζιρούμ'ς Χαλδ Θηλ. Μουτζουρούμ'σσα. Ουδ. Μουτζουρούμ'κον, μουτζιρούμ'κον. Ξένη λέξη. Ανίκανος προς πάσαν πράξιν, αδύναμος. Η λέξη ετυμολογείται από το τουρκικό mucurum = παράλυτος, κατάκοιτος, ανάπηρος.

Print

Ποντιακά έτυμα, Κώστα Καραποτόσογλου Α' μέρος

ποντιακός,ελληνισμός,ρωσία,κριμαία,οικογενειακή,φωτογραφία,κυριακίδη,τσελεπτσόπουλου,τσελεπτσίδηςΠοντιακά έτυμα

Του Κώστα Καραποτόσογλου
Αρχείον Πόντου
Τόμος 40ος

Το παρόν μελέτημα περιλαμβάνει 27 λήμματα, αποθησαυρισμένα από τον Α.Α. Παπαδόπουλο, τα οποία χαρακτηρίζονται ως αγνώστου έτυμου ή η προτεινόμενη ετυμολογία από τον ίδιο ή από άλλους γλωσσολόγους δεν βρίσκει σύμφωνο τον Κώστα Καραποτόσογλου.

Στην ποντιακή διάλεκτο εκτός από τα στοιχεία της αρχαίας Ελληνικής και των Βυζαντινών χρόνων έχουν πιθανόν ενσωματωθεί και λέξεις προερχόμενες από ένα άγνωστο σε εμάς γλωσσικό μικρασιατικό υπόστρωμα. Αυτά τα στοιχεία καθώς και ο δανεισμός της διαλέκτου, ιδιαίτερα από τα τουρκικά ιδιώματα και από τις γλώσσες με τις οποίες ήλθε σε επαφή άμεσα και έμμεσα, δημιουργούν πολλά ερωτήματα για τα οποία δεν μπορούν να δοθούν πάντοτε ικανοποιητικές απαντήσεις, λόγω ελλείψεως σχετικών μελετών οι οποίες θα έλυναν ή θα προωθούσαν κάποια από αυτά. Όπως έχει αναφερθεί και άλλοτε, εάν μία λέξη απαντά στην ποντιακή διάλεκτο, αλλά συγχρόνως ανευρίσκεται και στην αρμενική, τουρκική, και αραβική, χωρίς καμία διαφοροποίηση φωνητική ή σημασιολογική, θα πρέπει να χαρακτηρίζεται ως ανατολικής αρχής.

Απραεύω. Σάντ,. Επιτηρώ, φυλάττω, προστατεύω.

Από το τουρκικό abramak με την έννοια korumak = προστατεύω

Muhafaza etmek = διαφυλάσσω

Kollamak = προστατεύω, φροντίζω, που έχει περάσει χωρίς μεταβολή στην ποντιακή διάλεκτο.

Print

Η Ποντι(α)κή Διάλεκτος

 

ποντιακή,γλώσσα,διάλεκτος,ιδιώματα,κερασούντα,αμισός,τρίπολη,σινώπη,νικόπολη,σεμένιο,όφης,θρύλοι,παραμύθια,παραδόσειςΊσως είναι κοινοτυπία να πει κανείς ότι η ιστορία ενός λαού είναι η ιστορία της γλώσσας του ή, αντίστροφα, ότι η ιστορία της γλώσσας ενός λαού είναι η ιστορία του λαού αυτού. Διαπίστωση που επιβεβαιώνεται στην περίπτωση της Ποντιακής διαλέκτου.Μπορούμε έτσι να δούμε στην Ποντιακή διάλεκτο τις καταβολές των πρώτων Ελλήνων αποίκων από την Ιωνία, τις επαφές των Ελλήνων αποίκων με τους αλλόγλωσσους λαούς που συνάντησαν στην περιοχή, τις επιδράσεις από την Αλεξανδρινή και Ρωμαϊκή διοίκηση, τον βυζαντινό χαρακτήρα που προσέδωσε στη διάλεκτο ο βυζαντινός τρόπος ζωής, (ίσως για τις μέρες μας το πλέον σοβαρό) την επίδραση λεκτική, γραμματική και συντακτική της τουρκικής στην ποντιακή διάλεκτο πράγμα που οφείλεται στην μακροχρόνια τουρκική κυριαρχία, και τέλος τα λεξικά δάνεια από διάφορες γλώσσες με τις οποίες ήρθε σε επαφή η Ποντιακή διάλεκτος όπως αυτές του Καυκάσου, της Ρωσίας κ.ά.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ελληνική Διάλεκτο στον Πόντο

Print

Η πορεία της Ποντικής γλώσσας μπροστά στο μείζον θέμα που ονομάστηκε "μετοίκηση πληθυσμού".

ποντική,ποντιακή,διάλεκτος,γλώσσσα,ιστορική,πορείαΤο 1922 και μετά το τέλος των πολεμικών γεγονότων που απασχόλησαν την Βαλκανική και ιδιαιτέρως την Ελλάδα και την Τουρκία κατα την δεκαετία 1912-1922 οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και της Θράκης υποχρεώθηκαν συνεπεία των διεθνών συμφωνιών να απομακρυνθούν απο τις προγονικές τους εστίες.

Ήδη απο το 1829 και εξής πολλοί Πόντιοι διέφυγαν στη νότιο Ρωσία, και υπολογίζεται ο αριθμός τους το 1953 σε 515.000 χιλιάδες. Οι Έλληνες Πόντιοι πρίν την έκρηξη του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου μετωκίσθησαν στα ενδότερα της Ρωσίας και με τον τρόπο αυτό ώς επι τω πλείστον απωλέσθησαν ως διάλεκτος και ως έθνος, αλλά το μεγαλύτερο τμήμα τους, ήτοι περισσότεροι απο 400 000 μετέβησαν στην Ελλάδα.

Δείτε το σχετικό βίντεο για την Ιστορική Πορεία της Ελληνικής Διαλέκτου στον Πόντο

Print

Η Ποντιακή διάλεκτος και τα κατά τόπους ιδιώματα της

ποντιακή,γλώσσα,διάλεκτος,ιδιώματα,οινόη,κερασούντα,τρίπολη,αμισός,σινώπη,νικόπολη,σεμένι,όφις,σούρμεναΗ διάλεκτος η λαλούμενη απο τους Έλληνες που είχαν απο αρχαιοτάτων χρόνων εγκατασταθεί στα παράλια του Εύξεινου Πόντου, και μετά τον τελευταίο πόλεμο αναγκαστικώς ανταλλαγέντων ήταν εξ αρχής Ιωνική, και αυτή έλαβε μεγάλη εξέλιξη στην Ελλάδα όπου κατά την επίδραση της κοινής λαλουμένης Ελληνικής, υπέκυψε διασώζοντας λίγα στοιχεία της Ιωνικής.

Η διάλεκτος δεν απώλεσε την αρχαιοπρέπεια της ως τις μέρες μας, κρατώντας γραμματικούς τύπους απο τη μεσαιωνική και βυζαντινή γλώσσα.
Υπό την γεωγραφική της έννοια, η Ποντική διάλεκτος δεν υφίσταται πια.
Οι Έλληνες του Πόντου, απόγονοι των αρχαίων Ιώνων αποίκων που την λαλούσαν για χιλιετηρίδες, μετά την ανταλλαγή του 1922 διασπάρθηκαν σε όλη την επικράτεια της Ελλάδος.
Εκεί όπου ακραιφνώς δημιούργησαν ομοιογενείς οικισμούς μπόρεσαν να κρατήσουν και τη αρχαιοπρεπή τους λαλιά, τούτο συνέβη κυρίως στη Μακεδονία.
Αλλού όπου οι Έλληνες του Πόντου δημιούργησαν οικισμούς μαζί με άλλους ανταλλάξιμους Έλληνες άλλων περιοχών όπως της Ανατολικής Ρωμυλίας και Θράκης, βαθμηδόν απώλεσαν την γλωσσική τους καταβολή.
Εξαίρεση αποτελούν τα ιδιώματα του Όφεως και της Τόνγιας, περιφερειών της επαρχίας Τραπεζούντος, διότι οι ελληνόφωνοι κάτοικοι τους, που ήσαν απόγονοι εξισλαμισθέντων Ελλήνων, δεν υπήχθησαν στην ανταλλαγή επειδή ήσαν μουσουλμάνοι στη θρησκεία.
Η Ποντιακή διάλεκτος μιλιόταν στα νότια παράλια του Εύξεινου Πόντου και στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Παραλιακά αρχίζοντας απο την Ινέπολη (Ιωνόπολη) ως την Ριζούντα και την Κολχίδα. Από τη Ινέπολη ως την Οινόη η ζώνη των ποντιακών διακοπτόταν απο τουρκόφωνους πληθυσμούς.

Δείτε το σχετικό βίντεο για τα Ιδιώματα της Ποντιακής Διαλέκτου

Print

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ